آثار و برکات نماز جماعت در قرآن و احادیث (قسمت سوم و پایانی )

 

نماز ابرار

رسول خدا (ص) فرمود هر کس نماز را به جماعت بخواند امید خیر و نیکی به او می رود و گواهی او پذیرفته می شود (1)

نماز برتر

امام صادق (ع) می فرماید : نماز جماعت بر نماز فرادا از 24 نماز برتر است . (2)

سنت

از امام محمد باقر (ع) پرسیده شد آیا نماز جماعت واجب است؟
فرمود : نماز واجب است و جماعت واجب نیست ولی سنت است و هر کس از روی اعراض و رویگردانی آن را ترک کند بدون این که عذر و علتی داشته باشد نمازی برای او نیست(3)

ادامه نوشته

آثار فرهنگی، اجتماعی و تربیتی نماز جماعت

« أَقِمِ الصَّلاةَ لِذِكْرِی »1
براستی چرا نماز از میان اعمال و عبادات دین به عنوان یاد خداوند و عمود دین معرفی و توصیه شده است و اندازه ثواب این فریضه بهنگام برپایی با جماعت خارج از تصور انسان است.
حضرت پیامبر(صلّی الله علیه و آله و سلّم) فرمودند: « اگر تعداد نمازگزاران صفوف جماعت از 10 نفر فراتر رود، پاداش هر ركعت آن، آنقدر زیاد می‏گردد كه حتی اگر تمام آسمانها كاغذ شود و تمام دریاها مركّب، و همه درختان قلم گردند و همه فرشتگان مأمور نوشتن آن، نمی‏توان پاداش آن را ثبت نمود و پاداش آن فقط در خور محاسبه ذات بیكران الهی است.»2
در حدیثی دیگر حضرت فرمودند: «هر كس مقیّد به حضور در نماز جماعت تحت هر شرایطی باشد از پل صراط همچون برق عبور می‏كند و به بهشت نائل می‏گردد.»3 مقاله حاضر به بررسی مختصری در مورد آثار فرهنگی، اجتماعی و تربیتی نماز جماعت می‏پردازد. لكن در این میان نباید از مكان نماز جماعت (مسجد) غفلت كرد.
واژه «صلاة» در لغت به معنای دعاست از آنجا كه نماز شامل دعا نیز می‏باشد این واژه از معنی لغوی خود به اعمالی كه نماز خوانده می‏شود، نامگذاری شد. بنابراین انسان نمازگزار روزانه 3 یا 5 نوبت به درگاه خالق خود دعا می‏كند. به این معنا كه خدا را به یاری خود می‏طلبد و از او انتظار امید به زندگی شایسته را دارد.

ادامه نوشته

نماز جمعه و جماعت

اصل نماز واجب است و به جماعت خواندن آن، مستحب مى‏باشد وبسيار به آن سفارش شده است. به جز نمازهاى واجب روزانه، نمازهاى مستحبى هم وجود دارد كه در شب و روز خوانده مى‏شود و به «نافله» مشهور است، نمازهاى مستحب ديگرى هم در ايّام و مناسبت‏هاى مختلف تأكيد شده است.
عشق به عبادت، بايد انسان موحّد و خداجوى را به نمازهاى مستحب و نافله و نماز شب بكشاند و تنها به واجبات، اكتفا نكند.
پاداشى كه براى نماز جماعت است، به توصيف نمى‏آيد. آن هم حضور در جماعت مسلمين در مسجد كه خانه خداست.
نماز جمعه، كه هفته‏اى يكبار برگزار مى‏شود، غير از جنبه عبادى و پرستش، جنبه اجتماعى و سياسى و فرهنگى هم دارد و صفوف مسلمانان را متّحد و توطئه‏هاى تفرقه‏افكنان را خنثى و تبليغات سوء دشمنان را بى اثر مى‏كند.
نماز جمعه و جماعت، رمز شكوه و عظمت مسلمين است.
نماز جماعت، زمينه شناخت افراد و نيازها و مشكلات، و همكارى براى حلّ مسائل مسلمين است.
نماز جماعت، هر چند كوتاه و با تأخير خوانده شود، به مراتب از نماز به تنهايى، هر چند طولانى و در اوّل وقت باشد، ثواب و ارزش بيشترى دارد.
در صفوف جمعه و جماعت، همه همدل و هماهنگ و در كنار هم متحّد مى‏شوند.
خودخواهى‏ها و خودمحورى‏ها در «جمع»، ذوب مى‏شود.
رحمت خداوند نيز به جمع مؤمنان، بيشتر شامل مى‏گردد.
در حديث آمده است: هر كه نداى نماز جماعت را بشنود ولى به آن اعتنا نكند، نمازش بى ارزش است.
شركت دائم در نماز جماعت، انسان را از نفاق و دورويى بيمه مى‏كند

فضیلت و آثار نماز جماعت

نماز جماعت در اسلام سنت بسیار موکدی است ولی مستحب است نه‏ واجب، مگر این که به شکل اعراض از جماعت باشد یعنی کسی به هیچ شکلی در هیچ جماعتی شرکت نکند که این کارش حرام است و اگر زمانی باشد که حکومت، حکومت اسلامی باشد چنین فردی را مجبور به شرکت در جماعت می‏کنند. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله حتی‏ قصد کردند که خانه کسانی را که اعراض از جماعت داشتند خراب کنند، فرمودند: شرکت نکردن به طور مطلق در جماعت مسلمین نوعی نفاق است. به‏ هر حال مساله نماز جماعت یکی از خصوصیاتش این است که فی حد ذاته‏ مستحب است. نماز جماعت را به صورت متعدد هم می‏شود اقامه کرد، یعنی در یک شهر، مسجد هر محلی و مسجد جامع شهر هر کدام می‏توانند نماز جماعت مستقلی داشته باشند. در شیعه گاهی یک مسجد ده تا نماز جماعت دارد که این دیگر تقریبا نماز تفرقه است.
نماز جماعت با نماز فرادی اختلاف زیادی ندارد، همان نماز فرادی است که به صورت جمعی خوانده می‏شود و تفاوت فقط در این جهت است که امام، قرائت یعنی حمد و سوره را می‏خواند و مأمومین‏ استماع می‏کنند.امام نیابت می‏کند از آنها در قرائت حمد و سوره.البته‏ مأمومین درحرکات و سکنات و اذکار و اوراد هم باید پیرو و تابع امام‏ باشند، قبل از امام به رکوع نروند، قبل از امام به سجود نروند و ذکری‏ نگویند. برپایی فریضه‌های دینی به صورت دسته جمعی،در زندگی فردی و اجتماعی امت مسلمان ، آثار مثبت و فراوانی دارد، از جمله:

ادامه نوشته

نماز جمعه و جماعت در وصيت نامه شهيدان

1- شهيد محمدضا احمدي:

دست از قرآن، نماز جماعت و جمعه بر نداريد چون خوشبختي و آينده شما در آن نهفته است.

2- شهيد محمدرضا ادهم:

راه‌هاي اعلام همبستگي ما با اسلام و انقلاب اين است كه در نماز جماعت و در مساجد شركت كنيم و نماز جمعه را هر چه با شكوه‌تر برپا كنيم.

3- شهيدعلي اصغر پرورده:

برادران مسلمان و خواهرانم، نماز معيار قبولي طاعت‌هاست، پس نماز جماعت را ترك نكيند. شما فكر مي‌كنيدكه شهدا از چه طريق به اين سعادت رسيده‌اند. مطمئن باشيد كه از طريق همين نماز جماعت‌هاست.

4- شهيد علي اصغر پناه‌زاده:

نمازهاي جمعه را كه عامل وحدت مسليمن است هر چه با شكوه‌تر برگزار كنيد و از شركت در آن غافل نباشيد.

5- شهيد محمدنبي تقوايي:

نماز جمعه و جماعت را كه مظهر وحدت و روشنگري است؛، بدون عذر شرعي رها نكيند.

6- شهيد مهدي تقوايي:

مردم قهرمان، سعي كنيد كه اتحاد خود را با شركت در نماز جمعه و اجتماعاتي از اين قبيل اعلام كنيد.

7- شهيد غلامحسين جعفري مرزام:

سنگري به استقامت سنگر مسجد هرگز نديده‌ام و كسي نخواهد ديد. اين بزرگ سنگر را حفظ كنيد. در نماز جماعت كه پشت دشمن خارجي و داخلي را مي‌شكند، حاضر شويد.

8- شهيد ابوالقاسم حجتي:

رمز پيروزي انقلاب اسلامي توحيد بود و نماز جمعه و جماعات تجلي توحيد است. سعي كنيد مساجد خالي نگردد.

9- شهيد حسن شريفي:

نماز جمعه و دعاهاي كميل را خالي نگذاريد چون همين دعاها و نمازهاست كه ارتباط ما را با خدا بيشتر مي‌كند و قلب‌ها نسبت به هم نزديكتر مي‌شوند.

10- شهيد محمدرضا شكوري:

نماز جماعت و نماز جمعه را به خوبي و با شكوه انجام دهيد. زيرا كه قلب‌ها متصل شده و كينه‌ها را از ميان برود و در نتيجه دشمن نمي‌تواند اين قلب‌هاي بهم فشرده و استوار را از هم جدا كند و اين اتحاد شما باعث مي‌شود كه وحشتي عظيم در دل آنان بيفتد.

11- شهيد حسن شهرابي:

هميشه رضاي خدا را در نظر بگيريد و نماز جمعه و جماعات را فراموش نكنيد.

12- شهيد علي اكبر عليئي:

سنگر انقلاب، نماز جمعه است. اين مكان مقدس و شريف خار چشم تمام دشمنان است.

13- شهيد محمدغريب بلوك:

پيام من به امت حزب الله اين است كه نماز جماعت را بپا دارند كه ما براي نماز مي‌جنگيم.

14- شهيد علي رضا فتحياني:

وصيت من به ملت مسلمان، غيور و عزيز اين است كه به ياد خدا و با نام خدا و در راه خدا باشيد و بري خدا زندگي كنيد و نماز جماعتتان را به پا داريد و فراموش نكيند كه دنيا به آخر مي‌رسد.

15- شهيد تقي قنبري:

سفارشي دارم و آن اينكه برادران و خواهران در نماز جمعه و جماعت شركت داشته باشيد و با هم مهربان و در حق يكديگر گذشت داشته باشيد.

16- شهيد مجيد كمالپور:

به خوهران و برادرانم توصيه مي‌كنم كه به خدا بيشتر توسل جوئيد. دعاي كميل، نماز جمعه، دعاي توسل را از ياد نبريد و به نماز جماعت بيشتر اهميت دهيد.

17- شهيد علي اكبر گيوه‌چي:

در نماز جماعت و دعاي كميل شركت كنيد كه خار پشمي براي دشمنان اسلام باشيد.

18- شهيد علي اكبر مؤذني:

ملت مسلمان ما آنهايي هستد كه در سيل خروشان مشتاقان الله، در نماز جمعه شركت مي‌كنند.

19- شهيد حجت الاسلام و المسلين عبدالله ميثمي:

دشمنان ما تمام كوششان اين است كه ما را از صحنه كنار بزنند و بهترين تشكّل ما براي نمايش حضور مردم در صحنه نماز جمعه‌هاي ماست و اينها درصدد آن هستند كه اين اجتماعات خدايي- سياسي را از ما بگيرند.

20- شهيد رضا نصرتي گورتاني:

هر كس نماز جمعه را عمداً ترك كند و نرود مسئول خون شهداست.

21- شهيد عليرضا يزدي:

نماز جمعه، دعاي كميل و مناجات با خدا و طلب ياري از خدا را فراموش نكنيد زيرا تمام پيروزي‌ها و موفقيت‌هاي ما بواسطه امدادهاي غيبي است.

منبع: سایت راسخون

نماز جماعت در روایات

قَالَ الرضا عليه السلام : إِنَّمَا جُعِلَتِ‏ الْجَمَاعَةُ لِئَلَّا يَكُونَ الْإِخْلَاصُ وَ التَّوْحِيدُ وَ الْإِسْلَامُ وَ الْعِبَادَةُ لِلَّهِ إِلَّا ظَاهِراً مَكْشُوفاً مَشْهُورا.
امام رضا عليه السلام فرمود: نماز جماعت به اين جهت قرار داده شده است، تا اخلاص و يگانگي و اسلام و عبادتِ خداوند آشكار، علني و ظاهر باشد.

(وسائل الشيعة، ج ‏8، ص 287؛ بحارالانوار، ج 85، ص 12)    

قَالَ الصادق عليه السلام : مَنْ صَلَّي‏ خَمْسَ‏ صَلَوَاتٍ‏ فِي الْيَوْمِ وَ اللَّيْلَةِ فِي جَمَاعَةٍ فَظُنُّوا بِهِ خَيْراً وَ أَجِيزُوا شَهَادَتَهُ.
امام صادق عليه السلام فرمود: هر كه پنج نماز شبانه روز را به جماعت بخواند به او خوش‏گمان باشيد و گواهي‏اش را بپذيريد.

(الأمالي (صدوق)، ص 338؛ بحارالانوار، ج 85، ص 8؛ وسائل الشيعه، ج 27، ص 395)    

قَالَ الكاظم عليه السلام : إِنَّ الصَّلَاةَ فِي الصَّفِ‏ الْأَوَّلِ‏ كَالْجِهَادِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ.
امام كاظم عليه السلام فرمود: نماز خواندن در صف اول، مانند جهاد در راه خداست.

(من لا يحضره‌الفقيه، ج 1، ص 385؛ وسائل الشيعه، ج 8، ص 307)    

قَالَ الصادق عليه السلام : قَالَ لقمان لِابنِهِ... وَ صَلِّ فِي جَمَاعَةٍ وَ لَوْ عَلَي‏ رَأْسِ‏ زُج‏.
امام صادق عليه السلام فرمود: لقمان به فرزندش گفت: ... نماز را به جماعت بخوان اگر چه سر نيزه باشي!

(المقَالَ الصادق عليه السلام : فَضلُ صَلاةِ الرَّجلِ في جَماعَةٍ علي صَلاةِ الرَّجلِ وَحدَه خَمس و عشرون دَرجَةً في الجَنّة.
امام صادق عليه السلام فرمود: نماز انسان به صورت جماعت بيست و پنج درجه در بهشت برتر است از نماز فُرادي.

(بحارالانوار، ج 85، ص 16)     حاسن، ج ‏2، ص 375؛ من لا يحضره الفقيه، ج 2، ص 297)    

قَالَ رسول الله صلي الله عليه و آله : وَ مَنْ‏ لَزِمَ‏ جَمَاعَةَ الْمُسْلِمِينَ حَرُمَتْ عَلَيْهِمْ غِيبَتُهُ وَ ثَبَتَتْ عَدَالَتُهُ.
رسول خدا صلي الله عليه و آله فرمود: كسي كه بر نماز جماعت مداومت داشته باشد، غيبت او بر مسلمانان حرام و عدالتش ثابت مي‌شود.

(وسائل الشيعة، ج ‏8، ص 317؛ بحارالانوار، ج 80، ص 354)    

قَالَ رسول الله صلي الله عليه و آله : إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَسْتَحْيِي مِنْ‏ عَبْدِهِ‏ إِذَا صَلَّي فِي جَمَاعَةٍ ثُمَّ سَئَلَهُ حَاجَةً أَنْ يَنْصَرِفَ حَتَّي يَقْضِيَه.
رسول گرامي صلي الله عليه و آله فرمود: خداوند شرم مي‏كند از بنده‏اي كه پس از نماز جماعت از او چيزي بخواهد و به او عطا نفرمايد.

(مجموعة ورام، ج ‏1، 4؛ بحارالانوار، ج 85, ص 4)    

قَالَ عَلِيٌّ عليه السلام يَا أَبَا الدَّرْدَاءِ: لَأَنْ‏ أُصَلِّيَ‏ الْعِشَاءَ وَ الْفَجْرَ فِي جَمَاعَةٍ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ أُحْيِيَ مَا بَيْنَهُمَا أَ وَ مَا سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلي الله عليه و آله يَقُولُ لَوْ يَعْلَمُونَ مَا فِيهِمَا لَأَتَوْهُمَا وَ لَوْ حَبْواً.
امام علي عليه السلام فرمود: يا ابي الدرداء اگر نماز عشا و صبح را به جماعت بخوانم، در نظرم محبوب‏تر ازعبادت و شب زنده‏داري بين اين دو نماز است آيا نشنيده‏اي كلام پيامبر را كه فرمود: اگر مردم مي‏دانستند چه‌ها در آن دو نماز است خود را بر روي زمين مي‏كشيدند و در آن دو نماز حاضر مي‏شدند.

(مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل، ج ‏6، ص 453؛ بحارالانوار، ج 85، ص 17)    

قَالَ النبي صلي الله عليه و آله : إِمَامُ‏ الْقَوْمِ‏ وَافِدُهُمْ فَقَدِّمُوا فِي صَلَاتِكُمْ أَفْضَلَكُمْ.
پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله فرمود: امام جماعت هر جمعي نماينده آن در پيشگاه خداوند مي‌باشد، پس در نمازتان بهترين‏ها را برگزينيد.

(بحارالانوار، ج 85، ص 109)    

قَالَ الصادق عليه السلام : يَنْبَغِي‏ لِلْإِمَامِ‏ أَنْ‏ يَكُونَ‏ صَلَاتُهُ عَلَي صَلَاةِ أَضْعَفِ مَنْ خَلْفَهُ.
امام صادق عليه السلام فرمود: بر امام جماعت شايسته است كه نمازش بر اساس نماز ضعيف‏ترين مأمومين خود باشد (نماز جماعت خود را طولاني نكند).

(من لا يحضره‌الفقيه، ج ‏1، ص 390)    

قَالَ الصادق عليه السلام : إِذَا صَلَّيْتَ وَحْدَكَ فَطَوِّلْ فَإِنَّهَا الْعِبَادَةُ وَ إِذَا صَلَّيْتَ بِقَوْمٍ فَصَلِّ صَلَاةَ أَضْعَفِهِمْ
امام صادق عليه السلام فرمود: هنگامي كه نماز فرادي مي‌خواني آن را طولاني كن زيرا نماز عبادت است. ولي هنگامي كه امام جماعت هستي نمازت را به اندازه طاقت ضعيفترين نمازگزار طول بده. (بحار الأنوار، ج‏85، ص، 111)    

قَالَ اميرالمومنين عليه السلام : إِذَا قُمْتَ‏ فِي‏ صَلَاتِكَ‏ لِلنَّاسِ فَلَا تَكُونَنَّ مُنَفِّراً وَ لَا مُضَيِّعاً فَإِنَّ فِي النَّاسِ مَنْ بِهِ الْعِلَّةُ وَ لَهُ الْحَاجَة.
اميرمومنان علي عليه السلام به مالك اشتر فرمود: و هنگامي كه به نماز جماعت براي مردم مي‌ايستي بايد نمازت نه نفرت‏آور و نه تضييع‏كننده باشد (نه آن‏قدر آن را طول بده كه موجب تنفر مأمومين شود و نه آن‏قدر سريع كه نماز را ضايع كني) زيرا در بين مردمي كه با تو به نماز ايستاده‏اند، هم بيمار و هم حاجتمند است. (نهج البلاغه (صبحي صالح)، ص 440)    

قَالَ النبي صلي الله عليه و آله : سَوّوا صُفوفَكُم فَاِنَّ تَسويةَ الصَّفِ تَمام الصَّلاةِ.
رسول خدا صلي الله عليه و آله فرمود: صف‏هاي نماز جماعت را مساوي كنيد، پس همانا كه مساوي كردن صف‏ها، كامل‏كننده نماز است. (بحارالانوار، ج 85, ص 20)    

قَالَ الرضا عليه السلام : أَفْضَلُ‏ الصُّفُوفِ‏ أَوَّلُهَا وَ أَفْضَلُ أَوَّلِهَا مَا قَرُبَ مِنَ الْإِمَام‏.
امام رضا عليه السلام فرمود: بهترين صف‏هاي نماز جماعت، صف اول است، و بهترين جاي صف اول، نزديك‏ترين مكان به امام است.

(الفقه المنسوب إلي الامام رضا عليه السلام ، ص 143؛ بحارالانوار، ج 85, ص 105)

قَالَ الصادق عليه السلام : وَ مَنْ‏ صَلَّي‏ فِي‏ بَيْتِهِ‏ جَمَاعَةً رَغْبَةً عَنِ الْمَسْجِدِ فَلَا صَلَاةَ لَهُ، وَ لَا لِمَنْ صَلَّي مَعَهُ، إِلَّا مِنْ عِلَّةٍ تَمْنَعُ مِنَ الْمَسْجِدِ.
امام صادق عليه السلام فرمود: و هر كس از روي بي‏ميلي به مساجد، در خانه‏اش نماز جماعت بخواند، براي او و كساني كه با او نماز جماعت خوانده‌اند، نماز كاملي نخواهد بود، مگر آنكه واقعاً علتي مانع از حضور در مسجد بوده باشد. (الأمالي (طوسي)، ص 696؛ وسائل الشيعه، ج 5، ص 196)    

قَالَ الباقر عليه السلام : مَنْ‏ سَمِعَ‏ النِّدَاءَ مِنْ جِيرَانِ الْمَسْجِدِ فَلَمْ يُجِبْ فَلَا صَلَاةَ لَهُ.
امام باقر عليه السلام فرمود: هر كس از همسايگان مسجد صداي اذان جماعت را بشنوند و در جماعت شركت نكند، نمازش كمال ندارد. (وسائل الشيعه، ج 8، ص 294)    

 

 

نقش نماز جماعت، در انس با نماز

نماز جماعت در بُعد فردي سبب آمرزش گناه،1 نجات از نفاق،2 دعاي خير فرشتگان،3 استجابت دعا4 و سايه رحمت5 و در بُعد اجتماعي6 سبب ايجاد وحدت ميان مسلمانان، پيوند دل ها، شناخت عدالت، علاقه به نمازگزار، معرفي اسلام در فضاي عمومي جامعه، رعب و وحشت دشمنان، كسب شخصيّت و هويّت، نجات از دام شيطان، آشنايي مؤمنان با يكديگر و نظم و انضباط مي باشد.
نماز جماعت در قيامت سبب نجات از ترس هاي قيامت7 و آزادي از آتش دوزخ،8 عبور از صراط9 و ورود به بهشت مي شود.

ادامه نوشته

نماز جماعت

صَلاه ًالرَجُل فی جَماعهٍ خٍِیرٌٍ من صلاهته فی بیته اربعین سنه

یک نماز با جماعت بهتر است از چهل سال نمازاودر خانه اش است

در روایتی آمده:یک شب امیر الموءمنین تا صبح مشغول عبادت بود ووقت اذان صبح فؤراً نماز خود را فرادی خواند و به منزل برگشت واستراحت کرد.وقتی پیامبر علی را در صف جماعت مشاهده نفرمود به منزل انها آمد وحال حضرت را از حضرت زهرا جویا شدوایشان جریان راتعریف کردند.

پیامبرفرمود:آنچه ازدست او به خاطر عدم حضوردرنمازجماعت ازدست رفته بیش ازچیزی است که ازشب زنده داری وعبادت تمام شب بدست آورده است .در این هنگام حضرت علی بیدار شدند و پیامبر به حضرت فرمودند:

یا علی ان من صلی الصلاه فی جماعه افضل من قیام لیله کله

کسی که نماز صبح را بهجماعت بخواند بهتر از انکه تمام شب را به عبادت برخیزد. 

............................................................................................

سفینه البحار- بحارالانوار