زينت مسجد

قرآن مى‏فرمايد: «المال والبنون زينة الحياة الدنيا»(۱) مال وفرزند زينت دنياست. در جاى ديگر مى‏فرمايد: «خذوا زينتكم عندكلّ مسجد»(۲) هرگاه به مسجد مى‏رويد با خودتان زينت هم ببريد.
 از جمع اين دو آيه مى‏فهميم كه هم فرزندان خود را با مسجد آشنا كنيم و هم مقدارى پول همراه خود ببريم تا اگر فقيرى تقاضا كرد، كمكش كنيم. البتّه پوشيدن لباس تميز، استعمال بوى خوش و داشتن وقار و آرامش و انتخاب امام جماعت لايق نيز مى‏توانند مصداق زينت باشند.

---

۱) كهف، 46.

۲) اعراف، 31.

نماز و آباد كردن مساجد

انّما یعمر مساجد الله من امن بالله و الیوم الاخر و اقام الصّلوه و اتی الزّكوه و لم یخش الاّ الله فعسی اولئك ان یكونوا من المهتدین.
مساجد الهی را تنها كسی آباد می‌كند كه ایمان به خدا و روز قیامت آورده و نماز را بر پا دارد و زكات را بپردازد و از چیزی جز خدا نترسد، امید است چنین گروهی هدایت یابند.«توبه ، 18»

در آیه‌ بعد برای تكمیل این سخن شرایط آباد كنندگان مساجد و كانونهای پرستش و عبادت را ذكر می‌كند و برای آنها پنج شرط مهم بیان می‌دارد و می‌گوید:
انّما یعمر مساجد الله من امن بالله و الیوم الآخر
تنها كسانی مساجد خدا را آباد می‌سازند كه ایمان به خدا و روز رستاخیز دارند.
این اشاره به شرط اول و دوم است كه جنبه‌ اعتقادی و زیربنایی دارد و تا آن نباشد هیچ عمل پاك و شایسته و خالصی از انسان سر نمی‌زند بلكه اگر ظاهراً هم شایسته باشد در باطن آلوده به انواع غرض‌های ناپاك خواهد بود. بعد به شرط‌های سوم و چهارم اشاره كرده و می‌گوید:
و اقام الصّلوه و اتی الزّكوه
و نماز را برپا دارد و زكات را بدهد
یعنی ایمانش به خدا و روز رستاخیز تنها در مرحله ادعا نباشد بلكه با اعمال پاكش آن را تأیید كند هم پیوندش با خدا محكم باشد و نماز را به درستی انجام دهد و هم پیوندش با خلق خدا، و زكات را بپردازد.
اهمیت بنای مسجد
درباره‌ اهمیت بنای مسجد احادیث فراوانی از طرق اهل بیت و اهل سنت رسیده است كه اهمیت فوق العاده این كار را نشان می‌دهد.
از پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ چنین نقل شده كه فرمود:
من بنی مسجداً و لو كمفحص قطاهٍ بنی الله له بیتاً فی الجنّه.
كسی كه مسجد بنا كند هر چند به اندازه‌ لانه‌ مرغی بوده باشد خداوند خانه‌ای در بهشت برای او بنا خواهد ساخت.
ولی امروزه آنچه بیشتر اهمیّت دارد عمران و آبادی معنوی مساجد است و به تعبیر دیگر بیش از آنچه به ساختن مسجد اهمیّت می‌دهیم باید به ساختن افرادی كه اهل مسجد و پاسداران مسجد و حافظان آنند اهمیت بدهیم. مسجد باید كانونی باشد برای هرگونه حركت جنبش و سازنده اسلامی در زمینه آگاهی و بیداری مردم و پاكسازی محیط و آماده ساختن مسلمانان برای دفاع از میراثهای اسلام.
مخصوصاً باید توجه داشت مسجد مركزی برای جوانان با ایمان گردد نه اینكه تنها مركز بازنشستگان و از كار افتادگان شود. مسجد باید كانونی برای فعّالترین قشرهای اجتماع باشد نه مركز افراد بیكاره و بی‌حال و خواب آلوده.[1]
انما یعمر مساجد الله من آمن بالله و الیوم الآخر از سیاق كلام استفاده می‌شود این كه انحصار مستفاد از كلمه: (انما) از قبیل قصر افراد[2] است، ‌تو گویی شخص توهم كرده كه هم مؤمنین حقّ دارند مساجد خدا را تعمیر كنند و هم مشركین، لذا در این آیه حق مزبور را منحصر در مؤمنین كرده است، و لازمه‌ این حصر این است كه مراد به جمله: (یعمر) انشاء حق و جواز باشد، كه آن را به صورت خبر تعبیر كرده، نه این كه خبر بوده باشد، و این معنا پر واضح است.
و اگر جواز تعمیر مساجد و داشتن حق آن را مشروط كرده به داشتن ایمان، هم به خدا و هم به روز جزا، و به همین جهت آن را از كفار كه فاقد چنین ایمانی هستند نفی كرده، و خلاصه اگر در این شرط اكتفا به ایمان به خدا تنهایی نكرده و ایمان به روز جزا را هم علاوه كرده است برای این بوده كه مشركین خدا را قبول داشتند، و تفاوتشان با مؤمنین صرف نظر از شرك این بود كه به روز جزاء ایمان نداشتند، لذا حق تعمیر مساجد و جواز آن را منحصر كرد به كسانی كه دین آسمانی را پذیرفته باشند.
به این هم اكتفا نكرد، بلكه مسأله نماز خواندن و زكات دادن و نترسیدن جز از خدا را هم علاوه كرد، و فرمود: (و اقام الصلوه و آتی الزكاه و لم یخش الا الله) برای این كه مقام آیه مقام بیان و معرفی كسانی است كه بر خلاف كفّار از عمل‌شان منتفع می‌شوند، و معلوم است كسی كه تارك فروع دین آن هم نماز و زكات كه دو ركن از اركان دینند بوده باشد او نیز به آیات خدا كافر است، و صرف ایمان به خدا و روز جزا فایده‌ای به حالش ندارد، ‌هر چند در صورتی كه به زبان منكر آنها نباشد در زمره مسلمان محسوب می‌شود، وقتی كافر است كه به زبان انكار كند.
و اگر از میان فروع دین تنها نماز و زكات را اسم برد، برای این بود كه نماز و زكات از آن اركانی است كه به هیچ وجه و در هیچ حالی از احوال تركش جایز نیست.
و از این اقتضای مقامی كه گفتیم بر می‌آید كه مراد به جمله: (و لم یخش الا الله) خشیت دینی است كه همان عبادت است، نه خشیّت و ترس طبیعی و غریزی، چه این رقم ترس را همه دارند، مگر اولیاء مقربین، مانند انبیاء كه قرآن درباره‌شان فرموده: «الذین یبلغون رسالات الله و یخشونه و لا یخشون احداً الا الله».[3]

---

[1] . تفسیر نمونه، ج7، ص315 و 318 ـ سوره‌ی توبه، آیه‌ی 18. [2] . یعنی با حرف عطف (واو) آن را به ما قبل خود متصل نكرد. [3] . احزاب / 39: كسانی كه رسالت‌های خدا را ابلاغ نموده و از او می‌ترسند، و از احدی جز خداوند نمی‌هراسند.

مسجد؛ تجلی گاه هنر اسلامی

پس از ظهور دین مبین اسلام  و گسترش آن در شبه قاره عربستان، اعراب بادیه نشین  در سال 637میلادی با شکست سپاه ساسانی در ناحیه دماوند، وارد خاک ایران شدند.

 اما این حمله و فتح، تصرفی ساده نبود، بلکه در پس آن گسترش اسلام، هدف اصلی قرار گرفت و سپاه مسلمانان، تمامی تلاش خود را مبذول داشت تا علاوه بر گسترش قلمرو جغرافیایی خود، عقاید اسلامی را نیز همه گیر کند و پیام این آخرین دین آسمانی را به گوش جهانیان برساند.

ادامه نوشته

مسجد؛ قرارگاه ايثار و شهادت

مسجد، از روزهاي نخست ابلاغ رسالت الهي رسول اعظم صلي الله عليه و آله، مهم‌ترين پايگاه اجتماعي و سياسي مسلمانان بود. حضرت محمد صلي الله عليه و آله مسجد النبي را پايگاه و سنگر فرماندهي مبارزه با مشرکان قرار داد و در واقع قرارگاه عملياتي حضرت شمرده مي‌شد که سرداراني چون اميرالمؤمنين علي سلام الله عليه، جعفر بن ابي طالب، سلمان، حمزه، حنظله، مقداد، عمار و ... در کنار آن حضرت حضور داشتند. حضرت امام قدس الله نفسه الزکيه در تبيين جايگاه مسجد با نگاه به عصر پيامبر، مي‌فرمايند: «مساجد در زمان رسول اکرم، مركز جنگ‏ها و مركز سياست‏ها و مركز امور اجتماعى و سياسى بوده. اين طور نبوده است كه در مسجد پيغمبر صلى اللّه عليه و آله همان مسائل عبادى نماز و روزه باشد؛ مسائل‏ سياسى‏اش بيشتر بوده. هر وقت مى‏خواستند اشخاص را به جنگ بفرستند و بسيج كنند مردم را براى جنگ‏ها، از مسجد شروع مى‏كردند اين امور را.»(1) افزون بر اين، سخنراني‌هاي پيامبر و خواندن آيات جهاد و شهادت، در عميق کردن فرهنگ ايثار در باور مسلمانان نقش اساسي داشت؛ از اين رو مسجد، اولين پايگاه ترويج فرهنگ ايثار و شهادت است. در طول تاريخ نيز هر مبارزه‌اي که بين حق و باطل شکل گرفته است؛ مرکز پشتيباني، تجهيز و آمادگي روحي پيروان حق، مسجد بوده است.

ادامه نوشته

با چه حالي بايد وارد مسجد شد؟

امام صادق عليه السلام فرمودند: چون به مسجد مي رسي، بدان که درگاه قدرتمندي عظيم را قصد کرده اي که جز پاکان، بر گستره فرش او گام ننهند و جز صديقان به همنشيني او نائل نشوند. پس با ترس، به محضر او در آي، چنان که از پادشاهان ترساني، چرا که اگر غافل باشي و رعايت ادب و تعظيم نکني، در خطري عظيم خواهي بود. بدان که او بر هر عملي، به عدل و فضل، قادر و تواناست، پس، چنان چه رحمت و فضل خويش را بر تو معطوف فرمايد، طاعت اندک تو را خواهد پذيرفت و ثوابي بسيار عطا خواهد کرد و چنان چه با تو از در عدل در آيد و استحقاق خويش را در بندگي، صدق و اخلاص خواهان شود، تو را محروم و طاعتت را رد مي کند، اگرچه بسيار باشد، که بر آن چه خواهد، توانا و فعال است. در محضر او به ناتواني، تقصير در بندگي و فقر خويش اعتراف کن زيرا که تو به سوي او براي عبادت و انس روي کرده اي و به او نيازمندي. بايد بداني که درون و باطن خلايق بر او آشکار است. در پيش او چون فقيرترين بندگان باش و قلب خويش را از هر امري که تو را از قرب خدا محروم کند، خالي دار، که او پاک ترين و خالص ترين اعمال را مي پذيرد. بنگر که از کدام ديوان، ديوان رستگاران يا دفتر سيه بختان، نامت خارج مي شود، پس چنان چه شيريني مناجات و لذت مخاطبات او رابه ادراک آوري و جام رحمت و کرامتش را به سبب روي آوردنت به او و اجابت او بنوشي، براي خدمتش، صلاحيت يافته اي، پس داخل شو که اذن و امان از آن توست و در غير اين صورت، وارد مشو و توقف کن، مانند آن کسي که راه چاره اش قطع شده و اميدش بريده شده و اجلش فرا رسيده است. چنان چه خداوند عزوجل ببيند که با صداقت به او پناه آورده اي، با ديده رأفت و رحمت و لطف به تو خواهد نگريست و به آن چه خود دوست دارد و به آن راضي است موفقت مي دارد، چه او کريم است و گرامي داشتن بندگان مضطر و سوختگان درگاهش را که خواهان خرسندي اويند، دوست مي دارد. خداي تعالي مي فرمايد: «کيست آن کس که درمانده را (چون وي را بخواند) اجابت کند و گرفتاري را برطرف مي کند...»

 (مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه، باب دوازدهم)

کارکرد صندوق هاي قرض الحسنه مساجد

احياي کارکردهاي مهجور مساجد با گسترش نيازهاي جامعه از مساجد اهميت دوچندان يافته است. يکي از کارکردهايي که در گذشته به آن توجه مي شد و تاحدودي از برنامه فعاليتهاي برخي مساجد دور مانده، صندوقهاي قرض الحسنه است. اين در حالي است که در صدر اسلام در خصوص قرض الحسنه به عنوان يکي از شاخصهاي مهم مسجد تراز اسلامي اقداماتي صورت مي گرفته است. اين عمل ارزشمند براي توجه همه جانبه به تهيدستان و محرومان در مسجد به عمل مي آمد. کمکهاي مالي و جايگاهي که دادن صدقه و کمک به مستمندان يا اسکان نيازمندان در گذشته حين حضور در مساجد داشتند بر کسي پوشيده نيست.‏‏
خاتم ‌بخشي حضرت امير (ع) در حال رکوع (بخشش انگشتر به مستمند) در مسجد به وقوع پيوست. اسکان و کمک به گروهي از مهاجرين و انصار به نام "اصحاب صفه"، به دليل تهيدستي و نداشتن سرپناه، در فضاي معنوي مسجد‌النبي انجام مي گرفت. در صدر اسلام، مسجد، پناهگاه غريبان و در راه ماندگان يا "ابن السبيل" بود؛ به گونه اي که فرد غريبه تازه وارد، يکسره به سراغ مسجد آن شهر رفته، در آنجا سکونت مي گزيد. مسجد در صدر اسلام مکاني براي حفظ خزانه مملکت اسلامي بود.‏‎ ‎جاهاي مختلفي در مسجد به نام قبه بيت المال و داراي درهاي آهني و محکم بود که ثروت ملي يا ثروت نقدي عمومي حاصل از زکات و ماليات اسلامي و غنايم جنگي و... را در آنجا نگهداري و هزينه يا مديريت مي کردند. بنابر اين، در صدر اسلام، خدمات رساني اجتماعي يکي از کارکردهاي مهم مسجد بود که امروز بايد در قالب تأسيس صندوقهاي قرض الحسنه در مساجد تجلي يابد. ‏

ادامه نوشته

رسالت مساجد در نشر معارف اجتماعي وسياسي

مسجد از صدر اسلام مهمترين پايگاه موعظه و خطابه هاي پيامبر و ائمه اطهار(ع) بوده است. از اين رو رسول اکرم(ص) از ظرفيت مساجد براي ارائه آموزه هاي اخلاقي به نحو احسن بهره مي گرفتند. با گذر زمان و سير جريانات سياسي و اجتماعي کم کم کاربردهاي اجتماعي و تربيتي مسجد نيز کاهش پيدا کرد و در برهه اي از زمان به صورت نامناسبي در انزوا قرار گرفت. شکل گيري مساجد از مصاديق بارز جامعه اسلامي است که همواره و در تمامي شئون سبب گسترش تمدن اسلامي بوده است. با پيروزي انقلاب بار ديگر مساجد هويت و منزلت خود را نسبت به  زمان حکومت پهلوي باز يافتند و از آغاز نهضت به  عنوان سنگري شکست  ناپذير ميعادگاه مسلمانان گرديدند. هر چند در ساليان بعد از انقلاب اقدامات خوبي در زمينه توسعه مساجد انجام پذيرفته است اما يقيناً نتوانسته ايم با بهره گيري از تمامي کارکردهاي مساجد، جايگاه واقعي آن را ترسيم نماييم. اکنون ضرورت دارد حسب توصيه رهبر معظم انقلاب مبني بر لزوم تبديل مساجد به عنوان "منبر معارف اجتماعي و سياسي" و همچنين "کانون موعظه و پرورش اخلاق" نهادها و مسئولان مربوطه در اين زمينه راهکارهاي مناسبي اتخاذ نمايند. برخي از مهمترين اين راهکارها عبارتند از:

 

 

شناخت نيازهاي جوانان و توجه به شبهات فکري و ديني آن ها: آنچه در مسير جذب جوانان به مساجد اهميت دارد شناخت نيازهاي جوانان است. برنامه ريزان فرهنگي بايد متناسب شرايط محلي روحيات جوانان را مورد مطالعه قرار داده و نيازهاي آنها را در حوزه فرهنگ ديني بشناسند. همچنين شبهات فکري و ديني فراواني در ذهن جوانان نقش بسته است و آنان را به دنبال مکان هايي مي کشاند که به شبهاتشان پاسخ دهد. راه اندازي گفتمان هاي ديني در مساجد، دعوت از استادان مجرب و تشکيل جلسات مباحثه از راهکارهاي مناسب در پاسخگويي به شبهات فکري آنهاست.

ادامه نوشته

از احکام مسجد چه میدانید؟

 مسجد جاى ورزش و تمرین ورزشى نیست و از کارهایى که با شأن و منزلت مسجد منافات داشته و با جهت وقف مخالفت دارد، ‏باید پرهیز شود.

 در این مقاله در مورد مسجد و احکام آن مطالب و پرسش و پاسخهایی را تقدیم شما عزیزان می کنیم:

سوال: آیا در مسجد اجرای برنامه ورزشی ازقبیل باستانی؛ کشتی؛ پینک پنگ جایز است؟

انجام این گونه امور در شأن مسجد نیست. بله گاهی مسجد دارای سالن یا زیر زمینی است که حکم مسجد را ندارد و واقف هم شرط خاصی در استفاده از آن نکرده است، که در این صورت مانعی در اجرای برنامه های فرهنگی، ورزشی (با حفظ حرمت مسجد) در آن نمی باشد.

ادامه نوشته

مسجد؛ محور ارتباط مردم و مسئولين

در نگاه پژوهشگران، ازجمله کارکردهاي جامعه شناختي نهاد دين، ايجاد همبستگي و آرامش روحي و اجتماعي است. در اسلام به اهميت اين کارکردها توجه بيشتري شده است؛ چنان که در متون اسلامي، به برگزاري اعمال عبادي و مناسک مذهبي مانند نماز جماعت، مراسم نيايش، مراسم عزاداري و... به صورت جمعي بسيار سفارش و توصيه شده است؛ چرا که چنين کارکردهايي - که در شمار مناسک آييني دين جا مي گيرند- نقشي بسزا در تحقق پيوندهاي اجتماعي در بين مسلمانان داشته و در پي آن به ايجاد قدرت و اقتدار سياسي، اجتماعي آنان مي انجامد. بي ترديد اين همدلي و همبستگي به بالندگي جامعه اسلامي، تحقق روح جمعي، تقويت بُعد همياري و همکاري و حس مشارکت در رفع مشکلات و در نتيجه فزوني قدرت جمعي مسلمانان مي انجامد.

 

مسجد؛ کانون پيوندهاي فرهنگي، ديني، سياسي:

مسجد همانند کانون مرکزي پيوند مسلمانان، مکاني است که دينداران در شبانه روز به طور متناوب و دائمي، همواره با يکديگر ارتباط دارند و علاوه بر تقويت روح همبستگي جمعي، از دغدغه ها، کاستي‌ها و مشکلات خود و جامعه و کشور اطلاع يافته و درصدد رفع آن بر مي آيند.

ادامه نوشته

مسجد، محلي براي اجتماع خانواده‌ها

 حمد و سپاس، خداوندي که انسان را آفريد و هدايتش کرد؛ «الذي خلق فسوي و الذي قدر فهدي»(1) و درودي بي پايان بر حضرت ختمي مرتبت که او را جز براي رحمت همه جهانيان نفرستاد؛ «و ما ارسناک الا رحمه للعالمين»(2) و اهل ‌بيت بزرگوار او عليهم السلام؛ «انما يريد الله ليذهب عنکم الرجس اهل البيت و يطهرکم تطهيرا»(3). اين نوشتار کوتاه بر آن است که سيره و روش زندگي پيامبر اکرم و اهل‌ بيت شريف ‌شان که درود خدا بر آنها با،د در موضوع ارتباط مسجد با خانواده را بررسي کند. ‏بالطبع يافتن سيره، از سه راه بررسي قول و فعل و تقرير آنها امکان پذير است. ‏ما در اين مجال به اقوالي از آنها که در کتب معتبر حديثي نقل شده اکتفا مي ‌کنيم و نکاتي را که در ارتباط با موضوع نوشتار، مي‌توان برداشت کرد، بيان مي‌کنيم. البته محدثين در کتاب‌هاي حديثي، تا آنجا که بنده اطلاع دارم بابي با عنوان مسجد و خانواده نگشوده‌ اند، فلذا ما بايد تمام ابواب مربوط به مسجد را بررسي کنيم؛ ‏

‏1-‌ مسجد، محلي مناسب براي اجتماع همه افراد و خانواده‌ها از جمله شيعه و سني است. محمد بن الحسن باسناده عن ابن ابي عمير عن بعض اصحابه قال: قلت لابي عبدا... اني لاکره الصلاه في مساجدهم، فقال: لا تکره الي ان قال: فأدفيها الفريضه و النوافل واقض ما فاتک.(4) در اين روايت، راوي از اينکه به مساجد اهل سنت رود اظهار بي ميلي کرده است، ولي امام صادق (عليه‌ السلام) در جواب، اين عدم تمايل را رد کرده و از او خواسته که نمازهاي واجب و مستحب و حتي قضايش را در مساجد اهل سنت به جا آورد. ‏

ادامه نوشته

نقش مسجد و ائمه جماعات در دفاع مقدس - قسمت اول

 هدف از اين پژوهش، بررسي نقش مسجد و ائمه جماعات در دفاع مقدس بوده و کوشيده‌ايم تا جايگاه جهاد در متون ديني، حقيقت مقام مسجد، جهاد در صدر اسلام، جنگ ايران در نگاه غرب و نقش مساجد و روحانيت در جامعه ايران مورد بررسي قرار دهيم؛ به اميد آنکه اين مقاله، بازگو کننده نقش مسجد، روحانيت و ائمه جماعات دلسوز در دفاع مقدس و پيروزي ايران اسلامي باشد؛

جايگاه جهاد در متون ديني:

واژه جهاد در معناي عام آن، تقديم جان و مال در راه سرافرازي اسلام و بر پاداشتن شعائر ديني تعريف شده است؛ دامنه آن بسيار گسترده بوده و جنگ در راه خدا، جهاد با نفس، امربه ‏معروف و نهي‏ازمنکر و ... را شامل مي‏شود؛ ولي جهاد به‏معناي خاص آن عبارت است از مبارزه مسلحانه با کفار و مشرکين؛ در اين مقاله، معناي خاص جهاد موردنظر است. دين براي هدايت انسان‏ها از تاريکي آمده و نبايد خشونت و جنگ در آن جايي داشته باشد؛ چراکه انسان‏ها خواستار امنيت و آرامش بوده و از جنگ و خونريزي بيزار هستند؛ دين اسلام نيز، دين صلح، آشتي و اعتدال است؛ اين دين هديه‏اي از سوي خداوند به بندگان، شريعتي همه بُعدي و اميدبخش براي زندگي سعادتمند در دنيا و آخرت است؛ وقتي به دستورات اين دين مبين مي‎انديشيم، آن‎را سرشار از تدبير و دانش مي‎بينيم؛ جهاد در اسلام، تنها با هدف دفاع در مقابل تجاوز و تهاجم دشمن واجب شده و مورد ستايش است. فتح و پيروزي نيروهاي رزمنده در جهاد، درپرتو ايمان و باور قلبي ميسر بوده و نقش مسجد دراين‎زمينه بسيار حائزاهميت است؛ به‎واقع رزمندگان، تربيت يافته مساجد و روحانيت دلسوز هستند که مايه عزت و سربلندي همه مسلمانان مي‎شوند.

نقش مسجد و ائمه جماعات در دفاع مقدس - قسمت دوم

براساس آيه: «ان الصلوه تنهي عن الفحشاء والمنکر» (عنکبوت: 45)، اهل مسجد بهترين پرهيزکاران و دور از بزهکاري‎هاي اجتماعي هستند؛ گويي مساجد به‎ خاطر قداست و حرمت مکان‎هاي مذهبي، از نوعي بازدارندگي اجتماعي برخوردارند (شريف پور:72)؛ همچنين مساجد در محله‎ها وظيفه راهبري مردم را در امور اجتماعي به‎ عهده داشته و در صورت بروز هرگونه مشکل اجتماعي در رفع آن پيشقدم بودند. از ديگر محورهاي اجتماعي مساجد و جلسات ديني، دگرياري بوده که خود نوعي همکاري، بويژه در بحران‎ها و مواقع حساس است؛ اين فعاليت‎ها در حوادثي چون سيل و زلزله پررنگ‎ تر شده و مسجد و اهالي مسجد، از بهترين عناصر فعال براي کمک‎ رساني بودند. (همان:68) کارکرد ديگر مساجد، سازماندهي و هدايت اجتماعي است که روحاني محل با بهره‎مندي از سيره و اخلاق اولياي دين، به‎خوبي اين وظيفه را انجام مي‎داد؛ مساجد پايگاه تجمع نيروهاي انقلابي و مبدأ حرکت تظاهرات و ابراز اعتراض‎هاي مردم بود. (همان:69)

ادامه نوشته

نقش مسجد و ائمه جماعات در دفاع مقدس - قسمت اول

هدف از اين پژوهش، بررسي نقش مسجد و ائمه جماعات در دفاع مقدس بوده و کوشيده‌ايم تا جايگاه جهاد در متون ديني، حقيقت مقام مسجد، جهاد در صدر اسلام، جنگ ايران در نگاه غرب و نقش مساجد و روحانيت در جامعه ايران مورد بررسي قرار دهيم؛ به اميد آنکه اين مقاله، بازگو کننده نقش مسجد، روحانيت و ائمه جماعات دلسوز در دفاع مقدس و پيروزي ايران اسلامي باشد؛

جايگاه جهاد در متون ديني:

واژه جهاد در معناي عام آن، تقديم جان و مال در راه سرافرازي اسلام و بر پاداشتن شعائر ديني تعريف شده است؛ دامنه آن بسيار گسترده بوده و جنگ در راه خدا، جهاد با نفس، امربه ‏معروف و نهي‏ازمنکر و ... را شامل مي‏شود؛ ولي جهاد به‏معناي خاص آن عبارت است از مبارزه مسلحانه با کفار و مشرکين؛ در اين مقاله، معناي خاص جهاد موردنظر است. دين براي هدايت انسان‏ها از تاريکي آمده و نبايد خشونت و جنگ در آن جايي داشته باشد؛ چراکه انسان‏ها خواستار امنيت و آرامش بوده و از جنگ و خونريزي بيزار هستند؛ دين اسلام نيز، دين صلح، آشتي و اعتدال است؛ اين دين هديه‏اي از سوي خداوند به بندگان، شريعتي همه بُعدي و اميدبخش براي زندگي سعادتمند در دنيا و آخرت است؛ وقتي به دستورات اين دين مبين مي‎انديشيم، آن‎را سرشار از تدبير و دانش مي‎بينيم؛ جهاد در اسلام، تنها با هدف دفاع در مقابل تجاوز و تهاجم دشمن واجب شده و مورد ستايش است. فتح و پيروزي نيروهاي رزمنده در جهاد، درپرتو ايمان و باور قلبي ميسر بوده و نقش مسجد دراين‎زمينه بسيار حائزاهميت است؛ به‎واقع رزمندگان، تربيت يافته مساجد و روحانيت دلسوز هستند که مايه عزت و سربلندي همه مسلمانان مي‎شوند.

ادامه نوشته

مسجد بسازید ولو بدون گنبد و گلدسته

نامه حجت‌الاسلام قرائتی در شب قدر

رئیس ستاد اقامه نماز در یادداشتی تحت عنوان «نامه‌ای به مناسبت شهادت شهید مسجد، مولود مسجد»، بر ضرورت ساخت مساجد کوچک بدون تزیینات، کاشی‌کاری، مناره و گنبد و با هزینه‌های 50 تا 100 میلیون تومانی تأکید کرد

بسم الله الرحمن الرحیم

«نامه‌ای به مناسبت شهادت شهید مسجد، مولود مسجد»

نامه به اهل خیر و تمکّن

در ماه رمضان 92 و در آستانه شب قدر، چند سطری برای مۆمنین و مۆمنانی که از نظر مالی در مضیقه نیستند، می‌نویسم.

یک مقدمه و چند نکته

امّا مقدمه:

اسلام و قرآن، دو وظیفه از ما خواسته‌اند، هر کاری انجام می‌دهیم، حق آن را انجام دهیم.

اگر جهاد است، قرآن می‌فرماید: حق جهاده.

اگر تقوی است، قرآن می‌فرماید: حق تقاته.

اگر تلاوت کتاب، آسمانی است قرآن می‌فرماید: حق تلاوته.

ادامه نوشته

ويژگي‌ها و بايسته‌هاي مسجد از ديدگاه اسلام

مسجد به عنوان جايگاه عبادت مسلمانان، از مهم‌ترين نهادهاي جامعه‌ اسلامي با کارکردي چندمنظوره به شمار مي‌آيد و همواره در طول تاريخ اسلام نقشي بنيادين و اصلي ايفا کرده است. در پيروزي انقلاب اسلامي، مسجد به عنوان پايگاه اصلي انقلاب نقش‌آفريني کرد و امروز هم مسجد در کانون تحولات بيداري اسلامي در منطقه قرار دارد. اما مسجد مورد نظر اسلام و تراز انقلاب اسلامي چگونه بايد باشد؟ به گزارش پايگاه دفترحفظ و نشرآثار رهبرانقلاب، حجت‌الاسلام‌والمسلمين محسن قرائتي، رئيس ستاد اقامه نماز کشور و صاحب تفسير «نور» ويژگي‌هاي لازم براي مسجد و نيز آفات متوجه آن را اين‌گونه برشمرده است: در اهميت مسجد همين بس که خداوند مي‌فرمايد من کره‌ زمين را که خلق کردم، ابتدا مسجدالحرام را براي عبادت قرار دادم. «إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَکَّةَ مُبَارَکًا وَ هُدًى لِّلْعَالَمِينَ» (آل عمران، ۹۶) پيامبر اکرم صلي‌ا... عليه‌وآله‌وسلم در بدو ورود به مدينه اولين کاري که انجام دادند، ساختن مسجد بود. در قبا مسجد ساختند، بعد از ورود به مدينه هم مسجد ساختند. مسجد خيلي مورد توجه اسلام است. اصولاً محل‌عبادت حتي اگر مربوط به غير مسلمانان باشد، در اسلام احترام زيادي دارد. در قرآن آمده است که: «لَوْلا دَفْعُ اللهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَهُدِّمَتْ صَوامِعُ وَ بِيَعٌ وَ صَلَواتٌ وَ مَساجِدُ يُذْکَرُ فيهَا اسْمُ اللهِ کَثيراً» (حج، ۴۴) مي‌فرمايد بايد مقابل متجاوزان ايستاد وگرنه صومعه‌ها و ديرها و مساجد که محل عبادت هستند، خراب مي‌شود. پس بايد عده‌اي قيام کنند تا اين مراکز عبادت آسيبي نبيند. در اسلام نماز خواندن در مسجد آن‌قدر اهميت دارد که مي‌گويند اگر انسان نماز اول وقتش را تأخير بيندازد اما در مسجد نماز بخواند، بهتر است از اين ‌که نمازش را اول وقت و در خانه بخواند. مسجد در اسلام محلي است که بايد استفاده‌ چندمنظوره داشته باشد. در صدر اسلام مسجد کوفه محل مشورت، قضاوت، سوال و جواب، عبادت و ديگر امور بود. مسجد بايد به محور فعاليت‌هاي ديني و فرهنگي در جامعه اسلامي تبديل شود.

ادامه نوشته

روز جهانی مساجد

از آن هنگام که ایرانیان  دروازه دلهای خود را به روی  آیین اسلام ناب محمدی  گشودند   ، هنرمندان این مرز و بوم  بسیار کوشیدند تا  متعالی ترین  گونه هنر خود را  درساخت  بناهایی به کار گیرند که مآمن روح و دل و جان خسته آدمی است .آنها با نهادن خشت بر روی  خشت و کاشی برروی کاشی  پله پله  راه را برای معراج دلها ی عاشق  به سوی معشوق گشودند .آبی عرش را بر رو ی کاشیها کشیدندو نقش و نگارها را به نشانه شجره های روضه رضوان و ریاحین آن که مأمن و  سرای پرهیزگاران درست کردار است ،ترسیم کردند  تا بهشتی کوچک بر رو ی زمین نقش بندد: بهشتی که  شاید نشان از دلتنگی اعقاب  آدم(ع)دارد:دلتنگی ناشی از تبعیدی از بهشت عدن که تنها با یک وسوسه رخ داد.  حال آنکه در این بهشت کوچک می توان تنها با یک دم یاد پروردگار دوباره به آن بهشت جاوید پیوست . می توان با محمل عبادت و دعا از ثری به ثریا پرکشید.و سرمست از باده وصل  ،سبک و خالی شد و باردیگر برای نبرد با مصائب زندگی  آماده ومهیا گردید.

ادامه نوشته

نگاهي به چالش هاي پيش روي مساجد کشور

مسجد يكي از پايگاه‌هاي ترويج فرهنگ عمومي ديني است.متاسفانه در حال حاضر فرهنگ عمومي جامعه ما در مورد مساجد و كاركردهاي آن با فرهنگ اصيل ايراني- اسلامي فاصله گرفته که اين مسئله يك چالش بزرگ است؛ يعني فاصله بين نقطه موجود و نقطه مطلوب بسيار زياد است.اين احساسي بود كه خود ما نيز آن را داشتيم به همين دليل برنامه‌ريزي عملياتي دو ساله‌اي را براي رفع اين مسئله انجام داده‌ايم و شش چالش عمده براي اين مسئله احصا و براي حل آن برنامه‌ريزي صورت گرفت. بايد فعالان و اركان مساجد را توانمند كنيم؛ اگر امام جماعت توان لازم را در مواجهه با مردم داشته باشد و صرفاً نماز نخواند بلكه مشاور مردم، مأمن بچه‌ها، مربي مردم و محور خدمات محل باشد و هيئت‌ امناي مساجد يا خدام خوش اخلاق و خوب باشند بخشي از مشكلات رفع مي‌شود به همين دليل يك دوره توانمندسازي براي ائمه جماعات، هيئت‌امناي مساجد و خدام ترتيب داده شده است كه از نيمه دوم سال جاري برگزار مي‌شود.مشكل و چالش دوم نداشتن شبكه فرهنگي قوي است.ما مساجد خوب و موفقي داريم كه كارهاي موفقي انجام مي‌دهند اما از برنامه‌ها و اقدامات همديگر خبر ندارند، اگر شبكه‌هاي نرم‌افزاري(نه صرفاً كامپيوتري بلكه ارتباطي) خوب داشته باشيم، تبادل تجربيات در اين زمينه مي‌تواند كارساز باشد، به همين دليل شبكه سازي براي مساجد استان كار دوم ما است.الگوسازي وظيفه و برنامه ديگر امور مساجد است.ما مساجد خوبي داريم كه الگوهاي خوبي هستند اما نبود كار شبكه‌اي و ارتباطي باعث شده كه معرفي خوبي صورت نگيرد و رسانه‌ها نيز نسبت به كار آنها بي‌اطلاع باشند، اگر اين كار صورت گيرد، هم الگونمايي و هم الگوسازي صورت گرفته است و ساير مساجد مي‌توانند به سوي اين تراز‌ها حركت كنند. برنامه ديگر مركز امور مساجد جوان‌سازي و نشاط بخشي به مساجد است.اين مسئله يك مسئله راهبردي است و ما بايد تلاش كنيم مساجد مأمن بچه‌ها، نوجوانان و جوانان باشند و آنها در مسجد با يك پدر مهربان، مشاور دلسوز و امين روبه‌رو باشند، بتوانند مشكلات علمي و تحصيلي خود را رفع و تفريحات سالم خود را در مسجد و يا حاشيه مسجد انجام دهند. فرهنگ‌سازي يكي ديگر از وظايف مساجد و مشكلات احصا شده در حوزه فرهنگ عمومي است.مسجد يكي از پايگاه‌هاي ترويج فرهنگ عمومي ديني است، چرا كه مخاطب آن از هر صنف و جنسيت در هر شرايط سني حضور پيدا مي‌كند؛ اما متأسفانه اكنون هم مردم مطالبات به‌روزي از مساجد ندارند، هم خود اهل مسجد از امام مسجد مطالبه به روز ندارند و هم امام جماعت از خود مطالبه مشخصي ندارد.به همين دليل است كه در تعدادي از مساجد ما بسته است و گاه در طول روز دو يا سه ساعت باز مي‌شود و نمازهاي صبح در آن برگزار نشده و كاركردهاي لازم را ندارند؛ در اين حوزه بايد فرهنگ‌سازي صورت گيرد و اصحاب رسانه مي‌توانند به ارائه الگوها پرداخته مثلاً يك الگوي تعامل درست مسجد و مدرسه را معرفي كنند.آخرين چالش و اقدام هماهنگ‌سازي نهادهاي درون و بيرون مساجد است.نهادهايي بيرون از مسجد در امر مساجد فعاليت مي‌كنند مانند سازمان اوقاف و ... كه در تلاش براي هماهنگي و ارتباط اين نهادها با هم هستيم.آماده‌سازي خود مركز رسيدگي به امور مساجد از ديگر اهداف و برنامه‌هاي اين مركز است چرا كه مركز هنوز آن جايگاه لازم را پيدا نكرده است و بايد بتواند خود را از نظر نيرويي، كار كارشناسي، توانمندسازي و ...به جايگاهي برساند كه بتواند به عنوان يك مركز تأثيرگذارتر فعاليت كند.

اگر اين كارها صورت گيرد، باتوجه به اينكه تهران مركزيت كشور را دارد توان الگودهي به همه كشور را دارد و مي‌توان اميدوار بود كه طي چند سال آينده تحول مثبتي در حوزه مساجد در كشور صورت گيرد.

مدارس و مساجد، دو نهاد موثر در‌قرآن آموزي

در کشور ما بخصوص پس از پيروزي انقلاب اسلامي آموزش قرآن به عنوان يکي از برنامه هاي ثابت مدارس و مساجد مطرح شد و رونق دوچنداني پيدا کردند.اما اين روند آموزشي با چالش‌ها و مشکلاتي نيز روبه رو بوده است.

براي کارآمدي هر چه بيشتر آموزش هاي قرآني در مساجد و مدارس بايد آسيب ها و ضعف ها شناسايي شود و نسبت به رفع آنها اقدامات لازم صورت گيرد.زيرا قرآن شفاي تمامي بيماري‌هاي اجتماعي و جسمي است و خانواده‌ها با انس گيري با اين كتاب الهي مي‌توانند براي تمامي سئوالهاي بي‌جواب خود پاسخ مناسب را بيابند. بسياري از بزرگان ديني ما حتي براي درمان بيماري‌هاي جسمي خود سراغ قرآن مي‌رفتند و شفاي خود را از آن مي‌گرفتند و بعد به پزشك به عنوان يك وسيله مراجعه مي‌كردند و صحنه‌هاي عمل به قرآن در زندگي آنان به چشم مي‌خورد. درس آموزش قرآن در ميان دروس دوره هاي تحصيلي، از اهميت ويژه اي برخوردار است اما نگاهي اجمالي به خروجي آموزش قرآن در مدارس ما نشان مي دهد که اين دستاورد، نه با اهميت و جايگاه ويژه قرآن در اسلام تناسب دارد و نه با ميزان علاقه و اهميتي که تمام آحاد مردم براي قرآن کريم قائل هستند.

البته به دنبال رهنمود هاي مقام معظم رهبري مبني بر توجه خاص به آموزشهاي قرآني در مدارس در چند سال اخير تلاش هاي نسبتاً همه جانبه اي در فراهم آوردن زمينه هاي لازم براي اعتلا و تقويت آموزش قرآن آغاز شده و بديهي است برنامه درسي آموزش قرآن اولين و مهم ترين عنصر در فرايند تربيت قرآني بود که بايد مورد بازنگري و ملاحظه کارشناسانه قرار مي‌گرفت.يکي از مهم‌ترين کارکردهاي مسجد آموزش خواندن و فهميدن قرآن است.مساجد با ديگر مکان‌ها در خصوص آموزش، خصوصاً آموزش قرآن، قابل مقايسه نيست.مساجد برترين و بهترين مکان‌ها براي آموزش قرآن از لحاظ اثرگذاري هستند.اگر کارکردهاي مسجد براي مردم و متوليان فرهنگي احيا شود، کارکرد آموزشي مسجد و اهميت اين مورد براي همگان روشن مي‌شود؛ لذا بايد اين نکته مورد توجه قرار گرفته و براي آن زمينه‌سازي صورت گيرد.

اگر مساجد محتوا و برنامه‌ نداشته باشند، نمي‌توان جوانان را به مساجد جذب کرد؛ يکي از بهترين برنامه‌هايي که مي‌تواند جوانان را جذب مساجد کند، برنامه‌هاي قرآني است.بي‌سوادي قرآني زيبنده ايران اسلامي نيست.واقعيت اين است که ايران ام‌القراي کشورهاي اسلامي است و اين ادعا در قيام مردم کشورهاي اسلامي اثبات شد؛ از اين بابت همه بايد احساس مسئوليت کنند.يکي از ضعف هاي مساجد و مدارس ما در امر آموزش قرآن،مربيان هستند.برخي از مربيان علم کافي دارند اما از قدرت بيان آموزشي مناسب برخوردار نيستند و وجود هر يک از اين دو عامل در کنار يکديگر نقص محسوب مي‌شود و بايد از اين آفت پرهيز کرد و مربيان نيز بايد از نکات ابتکاري استفاده کنند و آموزش نيز بايد به صورت علمي و کاربردي باشد.

بسياري از آسيب‌ها و ناهنجاري‌ها ناشي از كم‌توجهي و يا بي‌توجهي به قرآن است و بايد به قرآن بيش از هر موضوعي توجه و از محتواي آن براي اصلاح امور و جامعه استفاده كنيم.

برکات عبادت در مسجد در ماه رمضان

گرچه شکوفایی علمی مسجد و طرح دانش های گوناگون در آن کمالی برای این پایگاه معنوی است ولی یکی از برجسته ترین برکات مسجد به ویژه در ماه مبارک رمضان حضور در خانه خدا و بهره گیری ازجنبه عبادی آن است.

 

 

 

 

روزه یکی از ستون های دین است و استواری دین مۆمن به عرضه اخلاصش به درگاه الهی است. قدر دانستن ماه رمضان و کسب معرفت حقیقی نسبت به او از فیوضاتی است که اگر شامل حال بنده ای شود، او اهل این ماه است. روزه داری و رعایت اصول و شرایط مهمانی موقعی فایده های بسیاری دارد، که دوری از رذایل اخلاقی و ترک معصیت را به همراه داشته است.

یکی از برکات ماه مبارک رمضان، حضور در مساجد و توبه و استغفار است. حضور در مسجد و مانوس شدن با قرآن در بسیاری از روایات سفارش شده است. خداوند متعال در قرآن کریم می فرماید: در آن (مسجد) مردانی حضور می یابند، که دوست دارند، پاک گردند و خداوند پاکان را دوست می دارد. ماه پر فیض و برکت رمضان بهترین فرصت برای حضور در این مکان مقدس و بهره گیری از جنبه های عبادی آن است، در این یادداشت برآن شدیم تا بخشی از برکات و جنبه های عبادی و معنوی حضور در مسجد را بیان کنیم، تا در این ماه پر خیر و برکت بهره گیری مطلوبی از حضور در مسجد ببریم.

ادامه نوشته

مسجدی با چهار هدف شیطانی !

جزء یازدهم قرآن کریم که از آیه 93 سوره توبه آغاز و به آیه 5 سوره مبارکه هود علیه السلام ختم می شود در بردارنده آموزه ها و پیام های روح افزای الهی است که این نوشته تعدادی از آنها را نقل می کند.

 

 

خداوند از چه کسانی راضی است؟

در آیه 100 سوره مبارکه توبه به گروهی اشاره می شود که خداوند از آنها اعلام رضایت کرده است (رَّضِیَ اللّهُ عَنْهُمْ).

این عده مهاجرین و انصاری هستند که در طلیعه شکوفایی اسلام با مجاهدت های خود دین را یاری کردند (وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِینَ وَالأَنصَارِ) و نیز کسانی اند که سیره نیکوی آنها را ادامه داده و از روش ایشان پیروی کردند (وَالَّذِینَ اتَّبَعُوهُم بِإِحْسَانٍ)

اهل سنت، همه کسانی که در همان حرکت های آغازین تشکیل حکومت اسلامی هجرت کردند و یا انصار بودند را ، جزء این گروه شمرده و بی توجه به رفتار بعدی آنها همگی شان را مورد رضایت خدا می دانند.

علامه طباطبایی معتقد است کلمه «مِن» در آیه به معنای «بعض» بوده و فقط برخی از آن مهاجران و انصار که از وصف احسان برخوردار بودند مشمول این آیه هستند.[1]

ادامه نوشته

آثار اجتماعي و تربيتي مسجد

مسجد، خانه خدا، خانه مردم، پايگاه ولايت و منبع فيوضات معنوي و برکات گوناگون براي نمازگزاران و جامعه اسلامي است. در آيات قرآن کريم و روايات معصومين (ع) پيرامون جايگاه اين سازه اسلامي، آموزه‌ هاي گوناگوني ديده مي ‌شود. نگاه اسلام به مسجد را بايد نگاهي استراتژيک دانست. از منظر دين، بناي مسجد داراي کارکردهاي مهم در عرصه ‌هاي مختلف انساني به شمار مي ‌آيد. اولين کار پيامبر
اکرم (ص) در مدينه، ساختن مسجد بود. مسجد علاوه بر آثار عبادي و پرورش معنوي اهل ايمان، با گستره نقش‌ ها، فعاليت ‌ها و برنامه ‌ها، در امور اجتماعي و امور تربيتي نيز نقش مهمي را ايفا مي ‌کند. در اين نوشته کوتاه برآنيم به بيان مهم‌ ترين آثار اجتماعي و تربيتي مسجد بپردازيم؛ ‏

1- اخوت و تعاون:

حضور زنان و مردان در مسجد و جويا شدن از احوال هم و احوال مسلمانان، تنها بخشي از ظرفيت بزرگي است که مساجد دارند. در اين مکان ‌ها، مؤمنان فرصت مي‏ يابند از بين اهل مسجد، برادران يا خواهران مناسبي از حيث ديني بيابند که از نظر دين و عبوديت با آنان همرنگ هستند و توان ايجاد گروه هاي اجتماعي هماهنگي را دارند.‏

ادامه نوشته

نقش مسجددر تحکيم اساس و بنيان جامعه ديني

بي‌ ترديد مسجد نقش بسيار حساسي در تحکيم اساس و بنيان جامعه ديني داشته و دارد؛ مکاني که با حضور در آن مي‌توان به قدرت مطلقه خداوند اتکا کرد و با اميد و توکل به او مسير رشد و کمال را طي نمود.

مسجد در دين اسلام از چنان جايگاه ويژه‌اي برخوردار است که به طور قطع مي‌توان اذعان کرد بعد از کعبه، مقدس‌ ترين مکان محسوب مي‌شود. اين اهميت از همان ابتدا به وسيله پيامبر بزرگوار
اسلام (ص) به تمامي مسلمانان آموخته شده است. اين نوشتار در پي آن است تا نقش مسجد را در رشد فضايل اخلاقي بازنمايي کند. از اين رو ابتدا به بررسي جايگاه مسجد در اجتماع اسلامي پرداخته و سپس برنامه‌هايي را که در مسجد اجرا مي‌شوند و پتانسيلي که مسجد براي رشد فرهنگ و اخلاق مسلمانان دارد بازمي‌شناسيم.

جايگاه مسجد در اجتماع:

 

مسجد، مقدس ترين مکان ها در نزد خداوند بوده و به مسلمين نيز دستور داده شده است تا آن را مقدس شمرده و در آن به نماز و عبادت و خواندن دعا بپردازند. با نگاهي به تاريخ اسلام به خوبي روشن مي شود که اکثر اجتماعات ديني و سياسي و فرهنگي در مسجد شکل مي گرفته است؛ حتي خطابه هاي پيامبر(ص) و ائمه معصومين(ع) و عالمان ديني در مسير انسان سازي و هدايت اجتماع مسلمين، در مسجد صورت مي گرفته است. در زمان پيامبر(ص) مسجد مرکز قرآن آموزي و يادگيري احکام اسلام به شمار مي رفت؛ در عصر معصومين(ع) به خصوص امام باقر(ع) و امام صادق(ع) مسجد علاوه بر مکاني براي عبادت و تجمعات سياسي و فرهنگي و... بهترين جايگاه علم آموزي و فراگيري قرآن و معارف و احکام اسلام بوده است.

ادامه نوشته

شاخصه هاي مسجد تراز اسلامي

امروزه، جامعه اسلامي ما همانند ديگر جوامع، از ويژگي ها و کارکردهاي حقيقي مسجد در صدر اسلام فاصله دارد. براي رسيدن به الگوي مسجد تراز اسلامي نياز به کم کردن اين فاصله ها داريم. مسجد تراز اسلامي عهده دار نقش هاي مهمي در زمينه عبادي، سياسي، اقتصادي، اجتماعي، نظامي و... است. براي تبيين جايگاه و شاخصه هاي مسجد تراز اسلامي بايد بازگشتي به صدر اسلام داشت و بررسي کرد که در آن زمان هدف از بناي مسجد چه بوده و نيات و خواسته ‌هاي پيامبر اکرم (ص) در مورد مسجد چيست؟ زيرا مشخص کردن کارکرد مسجد در صدر اسلام مي‌تواند بهترين الگو در تهيه و تدوين مسجد جامع تراز اسلامي باشد. با الگوبرداري از مساجد صدر اسلام مي توان به مسجد تراز اسلامي در جامعه کنوني دست يافت. مطالعه ويژگي ها و کارکردهاي مسجد در صدر اسلام، سيماي مسجد تراز اسلامي را براي ما به خوبي روشن مي کند؛ فرازهايي از اين و يژگي‌ها و کارکردها را در اين نوشتار مختصر ذکر مي‌نماييم؛

* مفهوم مسجد تراز اسلامي:

واژه « تراز» يا «طراز» در کتب لغت به معناي «قاعده، قانون، روش، طرز، ‌رتبه، قسم، نوع، هم ‌شأن، هم پايه و همسطح» است. مسجد تراز اسلامي عنواني است که نخستين بار مقام معظم رهبري در پيامي که به نوزدهمين اجلاس سراسري نماز (18 مهرماه 89) اجلاسيه نماز دادند، خواستار رسيدن به چنين مسجدي شده اند. منظور از مسجد تراز اسلامي، رسيدن به مسجدي است بر اساس قاعده و روش صدر اسلام.

ادامه نوشته

شناسايي راهکارهاي جذب نوجوانان و جوانان به مساجد

از بدو تأسيس حکومت اسلامي مهم ‌ترين مراکز تجمع، عبادت، آموزش معارف ديني و علمي، تصميم‌ گيري و ساير مسائل مهم مسلمانان، مساجد بوده است. در جريان انقلاب اسلامي ايران، امام خميني (ره) کوشيد مساجد را احيا نمايد. دراين ميان، جذب نوجوانان و جوانان به عنوان آينده ‌سازان جامعه اسلامي بسيار اساسي به نظر مي ‌رسد. مسجد مي ‌تواند شخصيت نوجوان و جوان را مطابق آموزه‌ هاي ديني، بارور و روح خداجويي و عدالت ‌خواهي را در اعماق وجود آنان ريشه ‌دار سازد. پس لازم است راهکارهاي جذب جوانان و هدايت آنان به مساجد، شناسايي شود و مورد اهتمام قرار گيرد تا رفته رفته زمينه ‌هاي حضور فعال تر جوانان در مساجد فراهم گردد. در اين مقاله، راهکارهايي در اين خصوص ارائه مي‌ شود:

1- زيباسازي فضاي مسجد: از آنجايي ‌که طبع نوجوانان و جوانان، پاک، زيبادوست و پر نشاط مي ‌باشد، لذا به مکان ‌هاي پاکيزه، زيبا، جذاب و دلپذير بيشتر گرايش پيدا مي ‌کنند. بنا بر اين براي جذب آنان به مساجد بايد به معماري اسلامي ايراني توجه کرد و اين مکان ‌ها را آراسته و پاکيزه ساخت، فرش‌ هاي مسجد تميز و پاکيزه بوده، روشنايي در حد مطلوب و مسجد همواره معطر و خوشبو باشد و نماز گزاران با لباس پاکيزه و بوي خوش وارد مسجد شوند.

ادامه نوشته

جايگاه مسجددر زندگي خانواده هاي مذهبي

خانواده محوري‌ ترين بخش هر جامعه ‌اي محسوب مي شود. انسان، اولين آموزش‌ها را در خانواده مي‌بيند و پايه اخلاق فردي و اولين مراحل اجتماعي شدن او در خانواده شکل مي‌گيرد. خانواده‌ها در نتيجه گرايش‌هاي مختلف، تربيت‌ها و اخلاق و منش زندگي خاصي را به فرزندان منتقل مي‌کنند. در خانواده‌هاي مذهبي آنچه که در مورد تربيت و پرورش فرزندان در کانون توجه قرار دارد مذهب و توجه به دستورات ديني در باره تربيت است. اين نوع خانواده‌ها سعي مي‌کنند نحوه رفنار و گفتار آنها به گونه‌اي باشد که در اثر اين تربيت در آينده، دين و اوامر و نواهي آن محور رفتار و نوع سلوک آنها در زندگي‌شان باشد و در حقيقت ديد آنها به زندگي، اعمال و رفتار و فضاي زندگي آنها که در مجموع سبک زندگي آنها را تشکيل مي دهد، متأثر از دين باشد.‏

مسجد به عنوان مهم‌ترين پايگاه ديني در اسلام جايگاه ويژه‌اي در زندگي خانواده هاي مذهبي دارد تا جايي که به سختي مي‌توان خانواده‌اي مذهبي را برکنار از مسجد تصور کرد و خانواده مذهبي در واقع خانواده مسجدي است. ارتباط با مسجد براي خانواده، ويژگي‌هايي به وجود مي‌آورد که شاخص و تمايز اين خانواده‌ها و خانواده‌هاي غير مسجدي است.

ادامه نوشته

مسجد و تقويت بنيان هاي اخلاقي

مسجد، پايگاه عبادت خداوند متعال و پايگاه تعليم و تعلم معارف اسلامي است. محل طهارت ظاهري و باطني و مکان فرود آمدن رحمت و مغفرت آسماني است.

(مستدرک الوسايل، ج3، ص363) در برخي از روايات از مساجد با تعبيري لطيف به عنوان بازار آخرت ياد شده يعني همان ‌گونه که بازار دنيا محل خريد و فروش و مبادله کالا و متاع هاي دنيوي است مسجد نيز محل کسب امور معنوي و اسبابي است که در سراي آخرت داراي کاربرد و تأثير مي باشد. در حديثي از رسول اکرم (ص) آمده است: «المساجد سوق من السواق الاخرة قراها المغفرة و تحفتها الجنة؛ مساجد بازاري از بازارهاي آخرت است، از کساني که به آن وارد مي شوند با مغفرت پذيرايي مي شود و هديه آنان بهشت است.» (مستدرک الوسائل) همچنين ايشان مي ‌فرمايند:«المسجد بيت کل تقى؛ مسجد، خانه هر پرهيزکارى است.» (شهاب الاخبار ) هم ايشان در روايتي خطاب به اميرالمؤمنين (ع) گام برداشتن به سوى مسجد را از مواردي بر مي ‌شمارند که موجب نورانيت دل آدمي مي‌ گردد. (المواعظ العدديه) از اين احاديث و ديگر متون ديني مرتبط ، نقش مسجد در تقويت بنيان ‌هاي اخلاقي روشن مي‌گردد.

 

ادامه نوشته

ارتباط مسجد، قرآن و انسان

مسجد
مسجد از ريشه «سجد» به معناي پيشاني است. مسجد حالت متواضعانه را شامل مي‌شود و به اين محل نمازخانه مي‌گويند. مسجد محل عبادت مسلمانان و خانه خدا معرفي شده است و به علت اينکه سجده نمود کامل عبادت است، اين نام انتخاب شده است.
مسجد نردبان رشد معنوي
مسجد در اسلام مکاني مقدس و حائز اهميت است روايات بسياري درباره فضيلت رفت و آمد و نشستن در مسجد و خواندن نماز در آن به خصوص به جماعت وارد شده است. خداوند در آيه 29 سوره اعراف مي‌فرمايد: «و اقيموا وجوهکم عند کل مسجد و ادعوه مخلصين له الدين؛ و به سوي هر مسجدي رو کنيد و به عبادت بپردازيد و خالصانه در دين خود خدا را بخوانيد.
در حديثي از رسول اکرم(ص) آمده: المساجد سوق من‌السواق الاخره قراها المغفره و تحضتها الجنه؛ مساجد بازاري از بازارهاي آخرت است از کساني که به آن وارد مي‌شوند با مغفرت پذيرايي مي‌شود و هديه آنان بهشت است.

ادامه نوشته

مساجد را در ماه رمضان آباد کنيم

رسول معظم اسلام (ص) مي فرمايند: «پروردگارا! اين، ماه رمضان است که در آن، قرآن را براي هدايت مردم همراه با نشانه هاي روشن هدايت و وسيله تشخيص حق از باطل، فرو فرستادي. در اين ماه ما را به آباد کردن مسجدها و دعا و روزه و نماز، فرمان دادي و اجابت را برايمان تضمين فرمودي.» بي ترديد يکي از وظايف عبادي ما در اين ماه آباد کردن مساجد با اقامه نماز جماعت در اين مراکز مقدس است و بايد بيش از ديگر ماه هاي سال به مساجد روي آورد و از آن استفاده معنوي برد. چنان که خداوند متعال درباره جايگاه مسجد مي فرمايد: تنها کسي که به خداوند و روز رستاخيز ايمان آورده است، مساجد خدا را آباد مي کند و نماز برپا مي دارد و زکات مي پردازد و جز از خدا نمي ترسد، اميد است که چنين گروهي از هدايت يافتگان باشند. ابوذر غفاري نقل مي کند حضور پيامبر اکرم(ص) رفتم ... گفتم اي پيامبر خدا! پدر و مادرم فدايت! به من سفارشي فرما که خداوند به من سود بخشد... فرمود: هرکس به فراخوان خدا پاسخ مثبت دهد و آباداني مسجدهاي خدا را نيکو به انجام رساند، پاداش او از طرف خدا بهشت خواهد بود. گفتم: پدر و مادرم فدايتان، اي پيامبر خدا مسجدهاي خدا چگونه آباد مي شود؟ فرمود: در آن ها صداها بلند نمي شود، در بيهودگي غوطه ور نمي شود و خريد و فروش صورت نمي گيرد. پيوسته در مسجد (کارهاي) بيهوده را رها ساز پس اگر چنين نکردي، در روز رستاخيز، جز خويشتن را ملامت مکن. پيامبر (ص) مي فرمايند: بر هريک از شما تا زماني که در مسجد است، همواره فرشتگان درود مي فرستند و عرض مي کنند خداوندا! او را ببخشاي، خداوندا! او را مورد رحمت خويش قرار ده.

بازگشت مسجد به جايگاه خود

از صدر اسلام تا کنون مسجد به عنوان مهم ترين مکان براي فعاليت هاي مذهبي شناخته شده است. مسلماً اين مكان مقدس تنها جايي براي عبادت، نماز، عزاداري و ساير فرايض نيست. از همان ابتدا نيز نبوده است. مسجد محيطي براي جمع شدن مسلمانان و همفکري آنها در امور فرد و جامعه، کمک براي حل مشکلات يکديگر و انجام امور اجتماعي است. در زمان پيامبر اعظم(ص) نيز مسجد همين کارکرد را داشته است. رسيدگي به امور مردم، پاسخ به پرسش ها و مسائل
آنها، آموزش احکام اسلام، تقسيم بيت المال و تصميم گيري هاي مهم درباره مسائل آن زمان همه و همه در مسجد صورت مي گرفته است و هم اکنون نيز بايد در جامعه اسلامي همين گونه باشد.‏
ضرورت بازگشت مسجد به جايگاه خود؛ چه بايد کرد؟
مسجد بايد به جايگاه گذشته خود بازگردد. جايگاهي که در صدر اسلام باعث مي شد مساجد به سنگرهاي مسلمين تبديل گردد و در هر مسئله اي ابتدا نام مسجد بود که برده مي شد. اما براي رسيدن به اين جايگاه به اقداماتي نياز است از جمله:‏
‏1-نوسازي و تجهيز مساجد؛
‏ متاسفانه حتي در نقاط پيشرفته و مرفه شهر مي توان مساجدي را يافت که حتي دروپنجره سالم نيز ندارند چه برسد به سيستم هاي گرمايشي و سرمايشي وتزئيناتي براي زيبايي. اينها شايسته خانه خدا نيست. مسلماً هيچ‌گاه حتي خود مسجدي ها نيز به چنين مساجدي جذب نمي شوند چه رسد به جوانان و نوجوانان. زيبايي، خود يکي از عوامل مهم جذب افراد به يک مکان است. بنابراين لازم است مسئولان بيشتر به تجهيز مساجدکمک کنند.‏

ادامه نوشته

مسجد،قلب تپنده جامعه اسلامي

ماه مبارک رمضان فرصت مغتنمي است تا به بررسي يک نهاد اساسي،بنيادي و تاثير گذار در فرهنگ و تمدن اسلامي بپردازيم.در اين ماه با برکت که مساجد رونقي دوچندان پيدا مي کنند يکي از کارهاي مفيدي که مي توان انجام داد بررسي چالش ها،مشکلات و تنگناهاي پيش روي مساجد کشور است.امروز مساجد ما با موقعيت مورد انتظار در دين اسلام و سخن بزرگان دين فاصله دارند و ما بايد براي هموار کردن راه رسيدن مساجد به جايگاهي که در تراز جامعه اسلامي باشد تلاش کنيم.در دنياي امروز که جامعه اسلامي زير بار شديدترين هجمه هاي فرهنگي قرار دارد و هر روز با مسائل نو و تازه اي روبه رو مي شود،مسجد مي تواند پناهگاه و سنگر و قرار گاه خوبي باشد به شرطي که راه ها براي رسيدن به مسجد مورد نظر اسلام هموار گردد.‏

هميشه نقش ممتاز مساجد به عنوان خانه و پناهگاه مردم، محل ارتباط زمين به آسمان و پناه و اميد مومنان شناخته مي‌‌شود و انبيا و اولياي الهي زيباترين جلوه‌هاي بندگي خود را در مسجد به خداوند ارائه كرده‌اند.‏

ادامه نوشته

کارکردهاي مسجد در جامعه اسلامي‏

به طور کلي در جامعه اسلامي مساجد مي توانند نقش مهم و گسترده اي را ايفا نمايند. در حالي که مي دانيم مسجد بهترين محل براي انجام امور اجتماعي مختلف است اما متأسفانه در جامعه کنوني اين نقش کمرنگ شده است.حال و هواي معنوي، همکاري و کمک خالصانه و بي چون و چراي مردم در مساجد را در کمتر جايي مي توان مشاهده نمود. نقش مسجد بايد پررنگ تراز حال حاضر باشد و به همه اقشار جامعه تعلق داشته باشد نه فقط قشر خاصي از مردم. جوانان مهمترين گروهي هستند که بايد به مساجد جذب شوند زيرا آنها هستند که قرار است آينده اين مملکت را بسازند و بسيار متفاوتند جواناني که به مسجد مي‌روند و در کارها و مشکلات به يکديگر کمک مي کنند با جواناني كه با حضور در مجالس بي فايده تنها وقت و انرژي جواني خود را هدر مي دهند. ‏

مسجد مي تواند کارکرد هاي بسياري داشته باشد.که مهم‌‌ترين آن عبارتند از؛

ادامه نوشته

نماز در مسجد

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلي الله عليه و آله ‏: الْجُلُوسُ فِي الْمَسْجِدِ لِانْتِظَارِ الصَّلَاةِ عِبَادَةٌ مَا لَمْ يُحْدِثْ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الْحَدَثُ قَالَ الِاغْتِيَابُ.
پيامبر خدا صلي الله عليه و آله فرمود: به انتظار نماز نشستن در مسجد، عبادت است تا آنگاه كه حدثي از او سر نزند. گفته شد: اي پيامبر خدا، چگونه حدثي؟ فرمود: غيبت كردن. (بحار الأنوار، ج‏80، ص 384)   

  قَالَ علي عليه السلام : لَا صَلَاةَ لِجَارِ الْمَسْجِدِ إِلَّا فِي الْمَسْجِدِ إِلَّا أَنْ يَكُونَ لَهُ عُذْرٌ أَوْ بِهِ عِلَّةٌ فَقِيلَ لَهُ وَ مَنْ جَارُ الْمَسْجِدِ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ مَنْ‏ سَمِعَ‏ النِّدَاءَ.
امام علي عليه السلام فرمود: براي همسايه مسجد، نمازي نيست جز در مسجد، مگر اينكه بيماري يا عذري داشته باشد. به حضرت گفته شد: اي امير مومنان چه كسي همسايه محسوب مي‌شود؟ حضرت فرمود آن كه صداي اذان را مي‌شنود. (دعائم الإسلام، ج‏1، ص 148)    

از انقلاب مسجد تا مسجد انقلابي

صورتبندي پديده‌هايي که پيرامون ما رخ مي‌دهد، گاه به‌آساني امکان‌پذير است و گاه، به‌علت پيچيدگي و چندعلتي‌بودن پديده، دشوار است. به‌هرحال، بايد با نگاهي دقيق لايه‌هاي مختلف پديده را کاوش کرد تا لايه‌هاي مبهم پديدار پيچيده روشن شود. پديده‌هاي فرهنگي- سياسي معمولاً چنين خصيصه‌اي دارند. انقلاب اسلامي ايران يکي از دشوارترين و درعين‌حال ساده‌ترين اين پديده‌هاست. سادگي آن وقوع انقلابي مردمي است عليه نظام سياسي حاکم که دو خصلت استبدادزدگي و استعماري‌بودن در جان آن ريشه دوانده بود. اما پيچيدگي پديده به‌جهت ساختار انقلاب، عوامل ايجادکننده و ريشه‌هاي آن است. نظريه‌هاي فراواني درباره‌ چگونگي وقوع انقلاب ايران داده شده است، از نظريه‌هاي ارزش‌گرا گرفته تا ساختارگرا، از ايده‌هاي اقتصادي و
شبه‌ مارکسيستي گرفته تا نگرش‌هاي ايده‌‌آليستي و... در اين نوشتار برآنيم که مکان و جايگاه سازمان تشکيلاتي انقلاب اسلامي را، که همان مسجد است، قدري واکاوي کنيم و دريابيم که مسجد چگونه توانست ساختاري پي‌ريزي کند که در آن همه‌ نيروهاي انقلابي گرد هم آمدند و با اشتراک در مفاهيم انقلابي به‌سرعت به حوزه عمل رسيدند، به‌طوري‌که همزمان نظر و عمل انقلابي به‌صورت شبکه‌اي گسترده و به‌گونه‌اي خودکار همه‌ ايران را درنورديد. از سوي‌ديگر، مي‌خواهيم رابطه‌ مسجد را با توده مردم، رهبران انقلابي و حاکمان بررسي کنيم تا نقش مسجد در هر سه مورد روشن شود.پرسش بنيادين درباره‌ نقش مساجد در حرکت‌هاي اجتماعي اين است که در همه‌ دنياي اسلام، مساجد حضور داشته‌اند، اما در بخش عظيمي از خاک اسلام حاکمان مستبدي بوده‌اند که حاکميتي ضدمردمي داشته‌اند؛ چرا در اين مناطق مساجد نتوانسته‌اند نقشي انقلابي ايفا کنند؟ با طرح اين سئوال، درواقع در پي ضلع ديگري از اين ماجرا هستيم که همان کنشگري مذهب شيعه است.

ادامه نوشته

آثار تربيت جوان و نوجوان در فضاي مسجد

بهترين مرکز براي تحقق تربيت ديني و اسلامي جوان و نوجوان، مسجد است؛ زيرا مسجدکانون انسان‌سازي است. از سوي ديگر در جامعه اسلامي، آنچه بايد محور قرار بگيرد، تربيت است. اگر تربيت اصل قرار گرفت، درپي آن سياست، اقتصاد، مديريت، فرهنگ و آموزش جامعه نيز اصلاح خواهد شد؛ چرا که مسلما تربيت، هسته اساسي يک جامعه است. مسجد بسترمناسبي است تا جوان که عبادت و اطاعت او براي خدا دوست داشتني است به رشد و بالندگي دست يابد. پيامبر اعظم (ص) فرمودند: «خداوند جوانى كه جوانى‌اش را در اطاعت از او بگذراند دوست دارد.» ( نهج الفصاحه ص316 ، ح 800) اين نوشتار به برخي از آثار برجسته تربيت جوان و نوجوان در فضاي مسجد اشاره مي‌کند؛

1- سازندگي اخلاقي - معنوي

مسجد به دليل بهره‏مندي از ظرفيت بالاي فرهنگي، ديني و اجتماعي توانسته نقش مهمي در سازندگي اخلاقي- معنوي و صيانت ديني جوانان داشته باشد. مقام معظم رهبري در اين باره فرموده اند: «ما بايد نگران دين مردم باشيم. بهترين جا براي حفظ دين مردم، همين مساجد است.» مسجد، مرکز ارزش‌هاست و جوانان با حضور در آن، از رهگذر تربيت و آموزش، نيازهاي خويش را رنگ خدايي مي‏دهند و روحيه معنوي خود را قوت مي‏بخشند و اخلاق حسنه را در خودتقويت مي‌کنند. امام
صادق (ع) دراين خصوص مي‌فرمايند:«جوانِ خوش اخلاق، كليد خوبى‌ها و قفل بدى‌هاست و جوانِ بداخلاق، قفل خوبى‌ها و كليد بدى‌هاست». (امالى شيخ طوسى، ص 302، ح 598) در سال‌هاي پس از انقلاب شکوهمند اسلامي به ويژه در دهه اخير، مساجد با برگزاري مراسم معنوي و روح بخشي چون اعتکاف ، دعاي ندبه و کميل ، احياي ليالي قدر و... نشاط‌بخش معنوي دل‌هاي جوانان بوده‌اند.

ادامه نوشته

نقش مثبت مسجد در اجتماع

اسلام دینی است که برای تمام ابعاد زندگی پیروان خود برنامه دارد. طبیعی است که مسائل اقتصادی که در زندگی انسان‌ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است نیز از دید اسلام پنهان نماند.

اسلام با وضع مالیات‌های اسلامی همچون خمس و زکات، برای این بُعد زندگی انسان‌ها نیز برنامه‌ریزی کرده است؛ اما دستورهای مالی اسلام به خمس و زکات منحصر نمی‌شود و مسلمان راستین باید در حد توان خود، در راه اعتلای دین اسلام گام بردارند و برای پیشرفت آن هزینه کنند.

شاید بتوان گفت تأمین هزینه‌های مسجد،‌ یکی از بهترین راه‌هایی است که مۆمنان با انجام آن، می‌توانند قسمتی از دِین خود را به اسلام ادا ‌کنند. اما این مهم چگونه اتفاق می‌افتد؟

چگونه می‌توان مسلمانان را ترغیب کرد تا با میل و رغبت، قسمتی از هزینه‌های مسجد را به عهده بگیرند؟

ادامه نوشته

مسجد خوب باید چگونه باشد؟

مسجد خوب باید چگونه باشد؟مسجد نباید (فقط) تبدیل شود به محل عبادت پیرمردها و پیرزن‌ها. همه مردم در همه سنین باید به مسجد بیایند. این گونه نباشد که مثلاً پیرمردها بیایند مسجد و جوان‌ها در مغازه و در حال کسب و کار باشند.

 

مساجد و مهم‌ترین چالش‌های پیش رو

مبنای این گزارش، گفتاری است که حجت‌الاسلام قرائتی حدود یک سال پیش در پایگاه اینترنتی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر معظم انقلاب (KHAMENEI.IR) منتشر کردند. موضوع این گفتار این بود که «مسجد مورد نظر اسلام و طراز انقلاب اسلامی چگونه باید باشد؟» به تناسب هر موضوع، تلاش خواهد شد تا از سایر گفته‌ها و نوشته‌ها هم برای این آسیب‌شناسی استفاده شود.

ادامه نوشته

يک گوشه دنج براي عبادت از مسجد قطبي تا نماز خواندن روي آب

روزي که پيامبر اکرم(ص) مسجد قبا را به عنوان اولين مسجد رسمي اسلام بنا مي کرد، مسجد گوشه دنجي براي عبادت هاي فردي و جمعي بود. جايي که مسلمانان مدينه نه فقط براي نماز و عبادت که به عنوان اولين محل تجمع و ميعادگاه مذهبي از آن استفاده مي کردند. حالا بعد از گذشت 14 قرن هزاران مسجد در گوشه و کنار دنيا بنا شده و روز 21 آگوست هم روز جهاني مسجد نام گرفته است. مساجد تاريخي، شگفت انگيز يا تاثير گذار. مجله مهر در گزارشي با عنوان « ماندگارترين مساجد تاريخ کدام اند؟» به معرفي برخي مساجد مطرح دنيا پرداخته است که مي خوانيد.

 

1. جايي که ابر سايه انداخت

شهرت مسجد غمامه مدينه نه به خاطر معماري و قدمتش که به خاطر روايت تاريخي آن است. غمامه به معني ابر است و اشاره به زماني دارد که پيامبر اکرم(ص) در اين مکان شروع به خواندن نماز کردند و ابرهايي روي سر ايشان را پوشاند. گفته مي شود ابرها بعد از دعاي باران پيامبر آسمان منطقه را پوشانده اند. مسجد غمامه در فاصله 500 متري غرب مسجدالنبي، مقابل باب السلام در منطقه «مناخه» قرار دارد.

ادامه نوشته

حکم گرفتن جا در مسجد

سوال: گرفتن جا در مسجد برای نماز، در حالی که برخی نمازگزاران جا ندارند حکمش چیست؟

آیت الله خامنه ای (دام ظلّه)

بسمه تعالی. گرفتن جا در مسجد برای نماز خواندن اشکال ندارد.

استفتائات موجود در واحد پاسخ به سوالات

آیت الله لنکرانی (دام ظلّه)

فی نفسه مانعی ندارد. ولی پس از شروع نماز جاهای گرفته شده بی اثر می شود.

استفتائات موجود در واحد پاسخ به سوالات

سوال: اگر لباس نمازگزار از پنبه یا کتان باشد، یا سجده بر فرش در فرض تقیه (چنان چه محذوری نباشد) مجزی است؟

ادامه نوشته

مساجد پايگاهي براي ترويج نماز

خوشبختانه طي سالهاي اخير شاهد حضور گسترده جوانان و علاقه و ميل و رغبت آنها به مساجد هستيم. اگر روزي اين پيرمردها بودند که مسئوليت مساجد و رتق و فتق امور هيئت ها را برعهده داشتند امروز اين جوانان 18 تا 25 سال هستند که غالبا در مساجد امور را در دست گرفته اند که اين مسئله را خود مي توان يکي از شاهکارهاي نظام جمهوري اسلامي ايران دانست.

با اين حال به نظر مي رسد که ظرفيت هاي مساجد بسيار
بالا تر از آن است که امروز مي بينيم و ما بايد يک برنامه ريزي گسترده اي را براي ترويج نماز از طريق حضور جوانان در مساجد داشته باشيم.

از صدر اسلام تا کنون مسجد به عنوان مهم ترين مکان براي
فعاليت هاي مذهبي شناخته شده است. مسلماً اين مكان مقدس تنها جايي براي عبادت، نماز، عزاداري و ساير فرايض نيست. از همان ابتدا نيز نبوده است. مسجد محيطي براي جمع شدن مسلمانان و همفکري آنها در امور فرد و جامعه، کمک براي حل مشکلات يکديگر و انجام امور اجتماعي است. در زمان پيامبر اعظم(ص) نيز مسجد همين کارکرد را داشته است. رسيدگي به امور مردم، پاسخ به پرسش ها و مسائل آنها، آموزش احکام اسلام، تقسيم بيت المال و تصميم گيري هاي مهم درباره مسائل آن زمان همه و همه در مسجد صورت مي گرفته است و هم اکنون نيز بايد در جامعه اسلامي همين گونه باشد.

مسجد کارکرد ويژه اي دارد و آن آموزش و تبليغات است؛ بسياري از آموزش ها مي تواند در مسجد انجام شود چه آموزش احکام نماز و قرآن و وضو به کوچکترها باشد و چه آموزش مسائل تربيتي و حتي موضوعات علمي که بزرگترها به آنها احتياج دارند. مسجد تنها جايگاه جمع شدن افراد نيست. گاهي مي توان مردم را پاي سخنان يک روانشناس يا مدير موفق در مساجد نشاند.

امروز جامعه ما از سوي دستگاه هاي فرهنگي و اطلاعاتي غرب تحت شديدترين تهاجمات قرار دارد. صدها شبكه ماهواره اي با توليدات مغاير با ارزشهاي الهي درصدد دين زدايي از جامعه هستند. فيلم ها و سريال هاي غير اخلاقي غرب به راحتي در جامعه و حتي در دانشگاه ها و خوابگاه هاي كشور پخش
مي گردد تا نسل جوان نسبت به ارزشهاي الهي انقلاب اسلامي بيگانه شود. امروز شاهد سامان يافتن موجي از بي بند و باري و اباحي گري اخلاقي در سطح جامعه از سوي برخي گروه ها هستيم و در چنين مقطعي است كه حضور چشمگير جوانان در مراسم اعتكاف اهميتي صدچندان پيدا مي كند و مي تواند گفت حضور اين سيل انبوه جوانان به معناي عطش جامعه براي كسب معنويت است. علي رغم تمام تلاش هاي دشمنان جامعه اسلامي امروز شاداب و پرطراوت است و ارزشهاي ديني براي نسل جوان كشور جذاب و شيرين است. از همين روست که مساجد امروزه مي توانند تبديل به کانون هاي پوياي ترويج نماز و ديگر شعائر ديني شوند. به نظر مي رسد كه دست اندركاران مسائل فرهنگي بايد پيش از پيش به جايگاه و اهميت مساجد توجه كنند.

بودجه هاي فرهنگي كشور اگر به جاي صرف شدن در مصارف غير ضروري و تقليدي از غرب در توسعه و تكميل مساجد خرج شود مي تواند بسياري از چالش هاي فرهنگي و اجتماعي جامعه ما را برطرف سازد. بخش عمده‌اي از هنجار شكني هايي كه امروز در ميان نسل جوان صورت مي پذيرد به دليل عدم آشنايي اين طيف با حقيقت شيرين و لذتبخش دين مبين اسلام است. مطمئنا ما اگر بتوانيم به درستي فحواي دين را براي جوانان بيان كنيم آن گاه همين جوانان به پرچمداران اصلي گسترش معنويت در كشور تبديل مي شوند. چنانكه امروز نيز بسياري از جوانان ما در تقوا و دينداري و بصيرت سرآمد هستند.

مسجد، پايگاه حفظ انقلاب‏

خداوند متعال در آيه 96 سوره آل عمران مي‌فرمايد: «ان أول بيت وضع للناس للذي ببكه مباركا و هديً للعالمين» بر مبناي اين آيه شريفه اولين بنايي كه در زمين بنا شده است مسجد بوده است.
 خداوند در اين آيه، بناي مسجد را «للناس» عنوان مي‌كند. يعني بناي مسجد به تنهايي كافي نيست، بلكه بايد اين مسجد نفع و فايده‌اش - چه دنيوي چه اخروي- به مردم برسد. امام خامنه‌اي در پيام سال 1389 خود در اجلاس نماز در اين باره مي‌فرمايند: «پديدآوردن هويتي به نام مسجد، نخست در قبا و سپس در مدينه، در شمار زيباترين و پرمغزترين ابتكارهاي اسلام در آغاز تشكيل جامعه اسلامي است. خانه خدا و خانه مردم؛ خلوت انس با خدا و جلوت حشر با مردم؛ كانون ذكر و معراج معنوي و عرصه علم و جهاد و تدبير دنيوي؛ جايگاه عبادت و پايگاه سياست؛ دوگانه‌هاي به هم پيوسته‌اي است كه تصوير مسجد اسلامي و فاصله آن با عبادتگاه‌هاي رايج اديان ديگر را نمايان مي‌سازد. ... مسجد مظهر آميختگي دنيا و آخرت و پيوستگي فرد و جامعه در ديدگاه و انديشه مكتب اسلام است».‏
مسجد در اسلام مانند كنيسه و كليسا محصور در عبادت‌هاي خاص نيست و بسياري از روابط اجتماعي جامعه در آن صورت مي‌گرفته است. مسجد در صدر اسلام محل تجمع مسلمين براي امور مهم جاري جامعه مانند جلسات با اهميت سياسي و نظامي و اطلاع رساني بوده است. اميرالمومنين قضاوت‌هاي خود را در مسجد انجام مي‌داد. مسجد پايگاه علم آموزي و محل تجمع طلاب و دانشجويان بوده است. كانون بسياري از اتفاقات مهم صدر اسلام مسجد بوده است. اينها همه نشان از اين دارد كه مسجد پايگاه مردمي حكومت اسلامي و اسلام است و مربوط به طبقه يا حزب و قوم و صنف خاصي نيست.
انقلاب اسلامي ايران نيز مولود مساجد است و جمله راهبردي حضرت امام كه «مساجد سنگر است، سنگرها را حفظ كنيد» ناظر به همين ويژگي مردمي بودن مساجد است. با بررسي تحولات سالهاي سرنگوني رژيم شاهنشاهي و پيروزي انقلاب اسلامي، نقش و اهميت مسجد در ابعاد مختلف به وضوح هويدا مي‌گردد. در آن زمان مردم و روحانيت با محوريت مساجد مبارزات خويش را تا پيروزي نهايي ادامه دادند. يقيناً در گذشته و حال و آينده، هيچ مکاني قابليت اين مرکزيت را نداشته و ندارد. در آن موقعيت حساس، مسجد پايگاهي شد تا شاگردان و پيروان حضرت امام خميني (ره) به همراه اقامه فرايض ديني و عبادي - که دليل حضور مردم در مساجد بود - پيامها و فرمانهاي امام خميني (ره) را دريافت کنند. آن بزرگ معمار انقلاب، با تأکيد بر حفظ مساجد به عنوان اصل و اساس انقلاب مي‌فرمايند: «مسجد محلي است که از آن بايد امور اداره بشود. اين مساجد بود که اين پيروزي را براي ملت ما درست کرد. اين مراکز حساسي است که ملت بايد به آن توجه داشته باشند. اين طور نباشد که خيال کنيم حالا ديگر ما پيروز شديم، ديگر مسجد مي‌خواهيم چه کنيم؟ پيروزي ما براي اداره مسجد است». مقام معظم رهبري نيز در اين باره مي‌فرمايند: «در همه مراحل اين تاريخ پرافتخار، مساجد هميشه پايگاه دينداري  و حركت مردم در جهت دين بوده است. ... انقلاب از مساجد شروع شد؛ امروز هم در هنگامي كه حركت و بسيج مردم مطرح مي‌شود چه سياسي و چه نظامي باز مساجد كانونند؛ اين بركت مساجد است؛ ... در دوره‌هاي پيش از انقلاب، عالمي به مسجد مي‌رفت، نمازي مي‌خواند و مسئله‌اي مي‌گفت؛ ... اگر امروز كه روز حاكميت اسلام و ارزش‌هاي اسلامي است مساجد به همان شكل، بلكه در مواردي با افت كيفي و كمي اداره بشود، آيا اين مقتضاي حق و مصلحت است؟ ...پس «من استوي يوماه فهو مغبون» يعني چه؟».
بر اساس همين ديدگاه است که متفکران و نويسندگان خارجي نيز به اهميت مساجد در ساختار انقلاب تأکيد کرده و آن را محور اصلي در شکل گيري انقلاب اسلامي ايران دانسته‌اند. حامد الگار نويسنده و منتقد بزرگ مي‌گويد: «مسجد هسته اساسي تشکيلات انقلاب اسلامي بود. يکي از عناصر مهم در پيروزي انقلاب، احياي مجدد مسجد و تمام ابعاد عملکردي آن بود. نقش مسجد، ديگر نه عزلت و گريزگاهي از جامعه بود که مردم براي دوري جستن از دنيا، گرفتن وضو، انجام عبادات يا گوش دادن به صوت قرآن به آن پناه مي‌بردند، بلکه برعکس، مسجد به يک کانون مبارزه و مرکز فرماندهي بدل گرديد. به طور خلاصه، مسجد تماماً آن چيزي شد که در عصر پيامبر بود».‏
در زمان رسول اکرم (ص) يکي از مهم‌ترين نقشهاي مسجد، تدارک مقدمات فکري و بسيج عمومي مسلمانان به منظور جهاد با کفار بوده است. عيناً همين نقش در جريان نهضت روحانيون شيعه به رهبري امام خميني (ره) در سال 1342 هـ.‌ش و پس از آن در جريان پيروزي انقلاب اسلامي ايران مشاهده شد. تأثير اين مکان مقدس در جذب نيروهاي رزمنده بسيجي و آموزش آنها و نيز پشتيباني و فعاليتهاي پشت جبهه، بر هيچ کس پوشيده نيست. امام خميني (ره)
 مساجد را مرکز جنبشها و حرکتهاي اسلامي معرفي کرده و فرموده است: «مسجد در اسلام و در صدر اسلام هميشه مرکز جنبش و حرکتهاي اسلامي بود.... از مسجد تبليغات اسلامي شروع مي‌شده است. از مسجد حرکت قواي اسلامي براي سرکوبي کفار و وارد کردن آنها در [زير] بيرق اسلام بوده است. شما که از اهالي مسجد و علماي مساجد هستيد، بايد پيروي از پيغمبر اسلام (ص) و اصحاب آن سرور کنيد و مساجد را براي تبليغ اسلام و حرکت اسلاميت و قطع ايادي شرک و کفر و تأييد مستضعفين در مقابل مستکبرين قرار دهيد!»

ويژگي هاي مسجد موردنظر اسلام

مسجد به عنوان جايگاه عبادت مسلمانان از مهمترين نهادهاي جامعه اسلامي با كاركردي چندمنظوره به شمار مي آيد و همواره در طول تاريخ اسلام نقش بنيادين و اصلي ايفا كرده است. در پيروزي انقلاب اسلامي، مسجد به عنوان پايگاه اصلي انقلاب نقش آفريني كرد و امروز هم مسجد در كانون تحولات بيداري اسلامي در منطقه قرار دارد. اما مسجد موردنظر اسلام و طراز انقلاب اسلامي چگونه بايد باشد؟ اهميت مسجد در اسلام
در اهميت مسجد همين بس كه خداوند مي فرمايد من كره زمين را كه خلق كردم، ابتدا مسجدالحرام را براي عبادت قرار دادم. «ان اول بيت وضع للناس للذي ببكه مباركا و هدي للعالمين.» (آل عمران، 69) پيامبراكرم(ص) در بدو ورود به مدينه اولين كاري كه انجام دادند، ساختن مسجد بود. در قبا مسجد ساختند، بعد از ورود به مدينه هم مسجد ساختند.
مسجد خيلي مورد توجه اسلام است. اصولا محل هاي عبادت حتي اگر مربوط به غيرمسلمانان باشد، در اسلام احترام زيادي دارد. درقرآن آمده است كه: «لولا دفع الله الناس بعضهم ببعض لهدمت صوامع و بيع و صلوات و مساجد يذكر فيها اسم الله كثيرا» (حج، 44) مي فرمايد بايد مقابل متجاوزين ايستاد وگرنه صومعه ها و ديرها و مساجد كه محل عبادت هستند، خراب مي شود. پس بايد عده اي قيام كنند تا اين مراكز عبادت آسيبي نبيند.
در اسلام نمازخواندن در مسجد آن قدر اهميت دارد كه مي گويند اگر انسان نماز اول وقتش را تأخير بيندازد اما درمسجد بخواند، بهتر است از اين كه نمازش را اول وقت و در خانه بخواند.
مسجد در اسلام محلي است كه بايد استفاده چندمنظوره داشته باشد. در صدر اسلام مسجد كوفه محل مشورت، قضاوت، سؤال و جواب، عبادت و ديگر امور بود. مسجد بايد به محور فعاليت هاي ديني و فرهنگي در جامعه اسلامي تبديل بشود. مؤمنين بايد مسجد را به عنوان محور فعاليت هاي خودشان قرار بدهند. حتي برنامه روزانه خود را با توجه به وقت نماز در مسجد تنظيم كنند. مؤمنين مي توانند قرار ملاقات هاي خود را در مسجد قرار دهند.

ادامه نوشته

بناي مساجد؛ اوج هنر و معماري شهر اسلامي

شهر اسلامي داراي سه عنصر مهم سياسي، اقتصاد و مذهب مي باشد، از اين‌رو مرکز حکومتي و نظامي و بازار و مسجد در ارتباطي منسجم با يکديگر موجب تمايز شهر اسلامي از ديگر شهرها مي گردند. اما مهمترين عنصري که به شهر شريعت نسبت به شهرهاي غربي برتري و تمايز مي بخشد، وجود مسجد جامع در بطن آن است. مسجد بر ديگر عبادتگاه‌ها و معابد آيين هاي ديگر همان برتري را دارد که اسلام بر ديگر کيش‌ها دارد.

نخستين مسجدي که به دست پيامبر گرامي اسلام (ص) در مدينه بنا شد، همواره الگو و نمونه کامل براي ساخت مساجد بي شماري بود که در طول تاريخ در کشورهاي مختلف اسلامي ساخته شد. اما از قرن سوم هجري که آغاز رشد و شکوفايي شهرهاي اسلامي بوده است، مساجد با شکوه و بزرگي در بيشتر شهرها بنياد گرديد. در گذشته هر شهر اسلامي مي توانست يک مسجد جامع و محلات مختلف آن چند مسجد داشته باشد.

با گسترش و توسعه کالبدي شهر در طول زمان، مسجد جامع بزرگتري در بيرون باروي شهر ايجاد مي‌شد و همواره مسجد آدينه به عنوان معيار تمايز شهر از روستا به کار مي‌رفت. مسجد همواره بزرگترين ساختمان شهر بوده و نگاه هر عابري را به سوي خود معطوف داشته است. اما با گذشت زمان و با رشد و توسعه شهر، با افراشتن درگاهها و نهادن ماهرخ و توق بر بلندترين نقطه آن و سپس با ساختن ميل و برج در کنار آن، اهالي شهر و عابران غريبه را به نيايشگاه دعوت مي کردند.

ادامه نوشته

نقش معنوي و رفتاري مسجد در ايجاد انس با نماز

مسجد زيارتگاه موحدان،1 بازار آخرت،2 برترين مكان زمين3 و پناهگاه مسلمانان در حوادث است.4 كساني كه به مسجد رفت و آمد دارند، به آساني از صراط عبور مي كنند5 و در سايه عرشِ خدا ساكن مي شوند.6 بيهوده نيست كه مي گويند: بهشت پاداش مسجديان است؛7 زيرا زمين براي آن ها تسبيح مي كند8 و فرشته ها با آن ها انس مي گيرند.9
گذشته از اين، رفت و آمد به مسجد، فوايد علمي، اخلاقي و تربيتي دارد10 و سبب اصلاح رفتار مي شود.
با توجه به مسايلي كه مطرح شد، نقش معنوي و رفتاري مسجد در ايجاد انس با نماز بيش از پيش بر ما آشكار مي شود. مسجد سبب مي گردد نماز به صحنه اجتماع كشيده شود و از حالت فردي خارج گردد و نشاط و طراوت خاصّي را در نمازگزار ايجاد كند. اين نشاط و طراوت در ايجاد ميل و رغبت انسان به تداوم نمازگزاري نقش عمده اي دارد.
در اين ميان، حتّي معماري مسجد نيز نقش خاصي در جلب نمازگزاران و ايجاد انس با نماز دارد، ولي بناي مسجد در عين سادگي11 مي بايست مستحكم باشد.12 طلاكاري13 و نقاشي كردن14 صورت موجودات داراي روح بر روي ديوار مسجد جايز نيست، ولي نوشتن آيات قرآن و احاديث15 منعي ندارد.

احکام طهارت مسجد

در این مقال کوتاه اشاره مختصری به برخی از احکام فقهی پیرامون «حرمت تنجیس مسجد» و همچنین «وجوب ازاله نجاست از آن» می شود.

 

 

1, «ازاله نجاست از مساجد واجب است و در این حکم فرقی میان قسمت داخل، سقف، پشت بام و طرف داخل دیوار مسجد نیست. بلکه بنابر احتیاط، طرف خارج هم، همین حکم را دارد. مگر این که واقف آن را جزء مسجد قرار نداده باشد و نیز اگر واقف، نقطه خاصّی را مسجد قرار نداده باشد، ازاله نجاست از آن، واجب نیست. وجوب ازاله نجاست از مسجد یک واجب فوری است؛ بنابراین تأخیر انداختن آن به میزانی که با فوریّت عرفی منافات داشته باشد، جایز نیست.

ادامه نوشته

مساجد بهترین زینت انسانها

خداوند زیبایى و زینت را دوست دارد وگرنه به آن امر نمى‏فرمود، «خذوا زینتکم» چنانکه اسلام، آیین فطرى است و انسان نیز فطرتاً از زینت لذت مى‏برد.

وقتی خداوند در قرآن می فرماید که هیچ تر و خشکی نیست مگر در کتاب مبین و آن را تبیانی برای همه امور معرفی می کند یعنی آنکه هر آنچه برای سبک زندگی اسلامی و صحیح و برای بهره مندی سعادت دنیا و آخرت نیاز است در این کتاب بیان شده است.
یا بَنی‏ آدَمَ خُذُوا زینَتَکُمْ عِنْدَ کُلِّ مَسْجِدٍ وَ کُلُوا وَ اشْرَبُوا وَ لا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا یُحِبُّ الْمُسْرِفینَ؛ اى فرزندان آدم! نزد هر مسجد (به هنگام نماز، لباس و) زینت‏هاى خود را برگیرید و بخورید و بیاشامید و اسراف نکنید، همانا خداوند اسراف‌کاران را دوست ندارد. (اعراف، 31)
شاید بتوان گفت آنچه در قرآن با خطابِ «یا بنى آدم» بیان مى‏شود، مربوط به تمام انسان‏ها و همه‏ ادیان و از مشترکات آنان است.
قرآن به مال و فرزند، زینت گفته است، بنابراین ممکن است آیه بیانگر این باشد که مال و فرزند خود را هنگام رفتن به مسجد همراه داشته باشید تا با مال، به حل مشکلات اقتصادى مسلمین بپردازید و با حضور فرزند در مساجد و جماعات، مشکلات تربیتى نسل آینده را حل کنید.

ادامه نوشته

جای خالی مساجد دیروز

سالهای نخست انقلاب و جنگ را یادتان هست؟ جلوی مسجد هر محله‌ای سنگری با گونی‌های مملو از خاک خودنمایی می‌کرد.

 

 پایگاه‌های بسیج گشتهای منظم شبانه داشتند و نوجوانان هر محله، بخش عمده‌ای از وقت خود را در این پایگاه‌ها می‌گذراندند. کتابخانه‌های کوچک در گوشه‌ای از هر مسجد برپا شده بود. کلاسهای منظم آموزش قرآن، اخلاق و حتی سوادآموزی و... در همه مساجد برگزار می‌شد. آموزش هنرهای رزمی، اردوهای هفتگی و ماهیانه ورزشی و فرهنگی و حتی نمایش فیلم در مساجد به شیوه‌ای معمول بدل شده بود.
از گذشته‌های دور، مساجد مهمترین مراکز اجتماعی و فرهنگی در میان ملل مسلمان بوده‌اند.
امام جماعت در هر محله، نوعی قاضی و داور محسوب می‌شد که اختلافات اهالی را رفع و رجوع می‌کرد. مردم با اطمینان خاطر، به جای کلاسهای رنگارنگ امروزی، فرزندانشان را به مساجد می‌فرستادند و در آنجا افزون بر آموزش قرآنی، بسیاری از مهارتهای دیگر زندگی نیز به آنان آموخته می‌شد. این قابلیت مهجور مانده مساجد، در اوایل انقلاب و طی سالهای جنگ، بنحو شگفت‌انگیزی بارور شده و در حل مشکلات گوناگون مردم، نقش اساسی را بازی کرد.
متأسفانه با پایان جنگ و کم توجهی به نقش عمیق مساجد در کشور، بار دیگر، مسجد به ساختمان بنایی تبدیل شد که تنها نماز در آن اقامه شده و در مناسبتهای مذهبی پذیرای مردم بود. در هر محله، کلاسهای رنگارنگ توسط بخش خصوصی برای آموزش مهارتهای مختلف از زبانهای خارجی تا رایانه و... پدید آمد. باشگاه‌های مختلف ورزشی از بدنسازی و شنا و... تا بیلیارد و امثالهم ظهور کردند و محل اجتماع نوجوانان و جوانان شدند. سازمانها و مراکز مردم نهاد و یا همان «N.G.O» ها نیز با مقاصد نامعلوم، در هر گوشه‌ای سبز شدند تا بخش دیگری از وظایف دیروز مساجد را برعهده بگیرند. این همه در حالی بود که پیش از این مساجد کشور و پایگاه‌های بسیج فعال در آنها، یک تنه تمام این وظایف را، آن هم با ضریب اطمینان بالاتر و اغلب ارزان و حتی رایگان انجام می‌دادند. بی‌گمان خانواده‌ها ترجیح می‌دهند فرزند نوجوانشان برای فراگیری مورد علاقه اش به پایگاهی فعال در یک مسجد برود تا باشگاه‌های نوپایی که لزوماً محل امنی برای چنین معاشرتهایی نیستند. در حالی که مساجد در تمام آن سالها بار بسیاری از خدمات سخت و پرهزینه دولتی را به دوش می‌کشیدند، معلوم نیست چرا و چگونه ناگهان ظهور و بروز اجتماعی‌شان رو به افول نهاد و مسؤولان نیز در نیافتند که چه فرصت و امکانات وسیعی با این کم توجهی از دست می‌رود. امروزه با ورود گسترده فضای مجازی به زندگی همه خانوارهای ایرانی و هزینه‌های کمرشکن آموزشهای غیررسمی و نیز نیاز به ورزش همگانی که رهبر انقلاب هم بارها بر آن تأکید داشتند، در کنار کمرنگ شدن شؤون مذهبی در نسل نوظهور، جای خالی مساجد با رویکرد پیشین بسیار محسوس است. باید چاره‌ای اندیشید تا دوباره هر مسجد یک فرهنگسرا و یک پاتوق برای اهالی پیرامونی‌اش باشد. این اتفاق، راهگشای بسیاری از مشکلات و کمبودهای امروزین جامعه ماست. شک نکنید.

روزنامه قدس - محمدحسین جعفریان

بزرگترین ظلم ها چیست؟!

اگر سعى در خرابى ساختمانى كه یادآور خداست، ذلّت دنیوى و عذاب اخروى دارد (طبق آیه 114 سوره بقره) پس كسانى كه با شایعه و تهمت و تحقیر، قداست مردانى را شكستند كه در جامعه یادآور خدا هستند، قطعاً در همین دنیا گرفتار ذلّت و نكبت خواهند شد.)

 

 

ظلم فرهنگى، بزرگترین ظلم‏ها

وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ مَنَعَ مَساجِدَ اللَّهِ أَنْ یُذْكَرَ فِیهَا اسْمُهُ وَ سَعى‏ فِی خَرابِها أُولئِكَ ما كانَ لَهُمْ أَنْ یَدْخُلُوها إِلاَّ خائِفِینَ لَهُمْ فِی الدُّنْیا خِزْیٌ وَ لَهُمْ فِی الْآخِرَةِ عَذابٌ عَظِیمٌ (بقره 114)

كیست ستمكارتر از آنكه نگذاشت نام خدا در مساجد الهى برده شود و سعى در خرابى آنها داشت؟ آنان جز با ترس و خوف، حقّ ورود به مساجد را ندارند. بهره‏ى آنان در دنیا، رسوایى و خوارى و در آخرت عذاب بزرگ است.

بنابر آنچه از شأن نزول‏ها و برخى روایات بدست مى‏آید، آیه درباره‏ى كسانى نازل شده است كه درصدد تخریب مساجد برآمده بودند. در طول تاریخ، تخریب مساجد و یا جلوگیرى از رونق آنان بارها به دست افراد منحرف و طاغوت‏ها صورت گرفته است. از تخریب بیت المقدس و آتش زدن تورات بدست مسیحیان به رهبرى شخصى به نام «فطلوس» گرفته، تا ممانعت قریش از ورود مسلمانان به مسجد الحرام، نشانه‏اى از همین تلاش‏ها است. الهى برده شود و سعى در خرابى آنها داشت؟ آنان جز با ترس و خوف، حقّ ورود به مساجد را ندارند. بهره‏ى آنان در دنیا، رسوایى و خوارى و در آخرت عذاب بزرگ است.

ادامه نوشته

نوشته های درب ششم بهشت

بنابر آیات و روایات، یکی از مکان هایی که به آباد کردن و رونق دادن آن فراوان توصیه شده است، مساجد می باشند، چنانچه امام صادق (ع) می فرمایند: هر کس مسجد بسازد، خداوند به سبب این کار او، در بهشت خانه ای برای او فراهم می نماید.

بنا نمودن مسجد و عمران و آباد نمودن آن چنان در نزد خداوند متعال دارای جایگاه و مقام می باشد، که حتی در شب معراج این امر به پیامبر اسلام حضرت محمد (ص)، یادآوری گردید، به نحوی که عبدالله بن مسعود از پیامبر (ص) نقل می کند که حضرت فرمودند: شب معراج دیدم این کلمات بر درب ششم بهشت نوشته شده است: معبودی جز خداوند نیست، محمد پیامبر خداست و علی ولی خداست، هر کس دوست بدارد و بخواهد قبرش وسیع تر شود، باید مساجد را بنا کرده و آباد نماید، و هر کس دوست دارد، کِرم های زیر خاک و زمین بدن او را (در قبر) نخورند، پس باید به مساجد جارو زده و آن ها را تمیز نگه دارد، و هر کس علاقمند است لحدش تاریک نباشد، پس باید مساجد را منور گرداند و چراغ های آن را روشن کند، و هر کس دوست دارد بدنش در قبر معطر بماند و جسدش نپوسد، پس باید برای توسعه مسجد تلاش کند و مساجد را توسعه دهد، و همچنین در روایتی دیگر از پیامبر (ص) آمده است که: هر کسی در روز پنج شنبه، شب جمعه، مسجدی را جارو نماید و به اندازه ی سرمه ی چشمی خاک از آن خارج نماید، خداوند متعال او را می آمرزد و هر کس که چراغی در مسجدی از مساجد خداوند روشن نماید، فرشتگان و حاملان عرش الهی، مادامی که نور آن چراغ در مسجد می تابد، برای او استغفار می نمایند.

منابع:

- گنجینه معارف، ج2: 757.
- آمال الواعظین، ج3: 47- 48.

نگاهي به معماري مسجد جامع يزد

بدون ترديد مسجد جامع كبير يزد يكي از شاهكارهاي بديع معماري مساجد ايران به شمار مي آيد كه تزيينات زيبا و منحصر به فرد آن جلوه اي ستودني به آن داده است. اين بنا مشتمل بر يك ايوان رفيع، گنبدخانه، دو شبستان تابستانه در طرفين آن دو گرم خانه در ضلع شرقي و غربي و يك صحن بزرگ مستطيل شكل و دو پاياب است.
مسجد داراي شش ورودي است كه در اضلاع مختلف بنا واقع شده اند. ورودي اصلي كه در ضلع شرقي مسجد واقع شده داراي سردر رفيع و نيز كتبيه هاي كاشي معرق است و دو مناره نيز بر آن استوار گرديده. اين سردر زيبا در زمان شاهرخ تيموري به بنا اضافه شده و بر آن تزيينات و كاشي معرق با نفوش گره چيني و اسليمي كار شده است. بخش اعظم اين آثار به مرور زمان تخريب شده بود در تعميرات هيئت حاميان بازسازي مي شود.
ورودي مذكور به يك هشتي (كرياس) با سقف گنبدي گشوده مي شود كه اين فضا را مي توان موزه كتبيه ها ناميد زيرا كه انواع كتبيه هاي سنگي و كاشي كه بر وقفنامه و فرامين حكومتي در دوره هاي مختلف درج شده، منصوب است.
در ضلع غربي بنا درست مقابل ورودي مذكور قرار گرفته و آن هم به يك هشتي گشوده مي شود كه نماي اين درگاه با كاشي كاري جديد تزيين يافته است. ورودي ديگر مسجد در ضلع شمالي و درست روبه روي ايوان قرار دارد. اين ورودي متصل به يك كرياس است و سردر آن با كتبيه هاي قرآني و تز يينات كاشي معرق جديد تزيين يافته است.
ورودي شمال غربي داراي نماي ساده و بي پيرايه است كه به يك دالان طويل گشوده مي شود كه اين دالان به يكي از رواق هاي اطراف صحن متصل مي گردد.
دو ورودي ديگر مسجد يكي در ضلع جنوب غربي واقع در شبستان غربي گنبدخانه و ديگري در شمال شرقي و در بخش قديمي مسجد واقع شده كه درحال حاضر هر دو مسدود است.

ادامه نوشته

رفت و آمد به مسجد 10 گناه را حذف می‌کند

رفتن به مسجد از مستحبات مۆکد است اما در دین اسلام برای این عمل احکامی صادر شده است تا علاوه بر حفظ قداست خانه خدا تأثیرات حضور در این مکان مقدس بر افراد صد چندان شود.

 

در روایت آمده کسى که به‏ سمت مسجدى از مساجد خداوند گام بردارد براى او در مقابل هر گامى که بر مى‏ دارد تا وقتى که به خانه‏ اش برمى‏ گردد حسناتى نوشته مى‏شود که باعث مى‏شود از او 10 سیئه ‏قلم گرفته شود و در مقابل ده درجه پیدا کند.

واژه مسجد در فرهنگ قرآن به معنای مکانی است مقدس که در پیشگاه خداوند سجده می‌کنند. ابن خلدون: (قرن 15 م) تنها برای سه مسجد تمایز قائل است مسجد مکه (مسجدالحرام) مسجد مدینه (مسجدالنبی) مسجد بیت المقدس (مسجد الاقصی و قبة الصخره)

با این حال واژه‌ی مسجد سریعاً به خانه حضرت محمد (صلی الله علیه وآله) که امت وی برای عبادت و مذاکره درباره امور مختلف در آن جمع می‌شدند خانه‌ای که از میان همه خانه‌ها تقدس یافته بود، اختصاص پیدا کرد و معابد اسلامی که کمابیش از این نمونه پیروی می‌کرده و دارای همان عملکردها بودند، نیز مسجد نامیده شدند.

ادامه نوشته