سرمشق ما در زندگى، در معاشرت، در جهاد و در عبادت، پيشوايان معصومند.
نماز آنان نيز براى ما الگو است.
هر چه انسان خداشناس‏تر باشد، عبادتش عمق بيشتر داشته و عاشقانه‏تر و عارفانه‏تر خواهد بود.
پيامبران و اولياء خدا، بخاطر عشقى كه به خدا داشتند، بيش از همه عبادت مى‏كردند. همواره به ياد خدا بودند، سجده‏هاى طولانى، ركوع‏هايى مستمر، نماز شب‏هايى همراه با گريه و دعاهايى از دل برخاسته داشتند.
دليل آنكه حضرت ابراهيم به مقام «دوستى خدا» رسيد و «خليل اللَّه» شد، سجده‏هاى طولانى او بود.(۱)
حضرت موسى، پس از هر نماز، سمت راست و چپ صورت خود را بر خاك مى‏نهاد.(۲)
امام كاظم عليه السلام بعد از نماز صبح، سر به سجده مى‏گذاشت و تا پاسى از روز، در حال سجده بود.(۳)
امام سجاد عليه السلام در سجده به قدرى نام خدا را تكرار مى‏كرد و سجده را طول مى‏داد كه وقتى سر بلند مى‏كرد، بدنش خيس عرق بود.(۴) به آن حضرت از آن جهت «سجّاد» گفته‏اند كه سجده‏هايى طولانى داشت و آثار سجده در پيشانى و مواضع سجودش آشكار بود.(۵)
حضرت على عليه السلام آن قدر ركوع طولانى داشت كه عرق، از ساق پاى او جارى مى‏شد.(۶)
پيامبر خدا، شيفته نماز بود و چنان دلبسته به آن بود كه براى رسيدن وقت نماز، لحظه شمارى مى‏كرد و چون وقتش مى‏رسيد، چنان بود كه گويا كسى را نمى‏شناسد، و به نماز مى‏شتافت.(۷)
آن حضرت مى‏فرمود:
خداوند، نور چشم مرا در نماز قرار داده و آن را در نظرم محبوب ساخته است. انسان گرسنه و تشنه وقتى آب و غذا مى‏خورند، سير و سيراب مى‏شوند ولى من هرگز از نماز، سير نمى‏شوم.(۸)
وقتى آن حضرت نماز مى‏خواند، دلش لرزان و هراسناك بود و از خوف خدا مى‏لرزيد.(۹)
رسول خدا، بخش عمده‏اى از شب را به عبادت مى‏گذراند.
حضرت على عليه السلام در نماز، از خود بيخود مى‏شد و رنگ از چهره‏اش مى‏پريد.
پيامبر صلى الله عليه وآله مى‏فرمود: من بهشت را براى شما ضمانت مى‏كنم، به شرط آنكه مرا با سجده‏هاى طولانى يارى نمائيد.(۱۰)
قرآن، سيماى ياران حضرت محمد صلى الله عليه وآله را چنين بيان مى‏كند:
«تراهم ركّعاً سجّداً يبتغون فضلاً من اللَّه و رضواناً سيماهم فى وجوههم من اثر السجود»(۱۱)
همراهان پيامبر را مى‏بينى كه اهل ركوع و سجودند، رحمت و رضاى خدا را مى‏طلبند، و اثر سجود بر سيمايشان آشكار است.
امام صادق عليه السلام جز بر خاك مزار امام حسين عليه السلام سجده نمى‏كرد، و مى‏فرمود: سجده بر تربت حسين عليه السلام نورانيّتى دارد كه همه پرده‏هاى مانع را پاره مى‏كند.(۱۲)
روشن است كه سجده بر تربت سيدالشهداء، الهام دهنده فداكارى در راه دين و جهاد و شهادت در راه خدا است و نمازگزار را با فرهنگ شهادت و مبارزه كه در كربلا جلوه كرد، آشنا مى‏سازد.
درباره نماز اولياء خدا و انسان‏هاى والا، نمونه بسيار است كه در اين خلاصه نمى‏گنجد.
اميد است كه حالات معنوى آن پيشوايان، سرمشق ما باشد.
۱) مستدرك وسائل، ج 1 ص 329 .
۲) قصارالجمل.
۳) قصارالجمل.
۴) بحارالانوار، ج 82 ص 137 .
۵) وسائل، ج 4 ص 977 .
۶) بحارالانوار 7 ج 82 ص 110 .
۷) سنن النبى، ص 251 .
۸) سنن النبى، ص 269 .
۹) سنن النبى، ص 269 .
۱۰) مستدرك وسائل، ج 1 ص 329 .
۱۱) سوره فتح، آيه 29 .
۱۲) بحارالانوار، ج 103 ص 135 .