مراتب و درجات اهل نماز
بعضى نماز را با خشوع مىخوانند: «والذينهم فى صلوتهم خاشعون»(۱) خشوع، ادب جسمى و روحى است.
رسول اكرمصلى الله عليه وآله ديد كه شخصى در حال نماز با ريش خود بازى مىكند، فرمودند: اگر او روح خشوع داشت، هرگز اين كار را نمىكرد.(۲)
بعضى نسبت به نماز مراقبند: «و هم على صلوتهم يحافظون»(۳)
بعضى كار را به خاطر نماز رها مىكنند: «رجال لا تلهيهم تجارة ولا بيع عن ذكر اللَّه»(۴) نه تجارت دائمى و نه بيع موقّت، مانع آنها از ذكر خدا نيست.
بعضى با نشاط به سوى نماز حركت مىكنند: «فاسعوا الى ذكراللَّه»(۵)
بعضى بهترين لباس را براى نماز مىپوشند: «خذوا زينتكم عند كل مسجد»(۶)
بعضى عشق ثابتى نسبت به نماز دارند: «الذينهم على صلوتهم دائمون»(۷)
امام باقر عليه السلام فرمود: مراد دوام بر نمازهاى مستحبّى است. چنانكه مراد از «على صلاتهم يحافظون»(۸) حفاظت بر نمازهاى واجب است كه با شرائط انجام گيرد.
بعضى براى نماز سحرخيزى دارند: «فتهجّد به نافلة لك»(۹)
در اين آيه، خطاب به پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله است كه: پاسى از شب را از خواب برخيز وقرآن بخوان. مفسّران اسلامى اين تعبير را اشاره به نماز شب دانستهاند.
بعضى شب را با نماز، صبح مىكنند: «يبيتون لربهم سجداً و قياما»(۱۰)
و بعضى سجدهاى همراه با اشك دارند: «سجداً و بكيّاً»(۱۱)
(خدايا! شرمندهام كه اين مراحل را مىنويسم، ولى خودم يكى از اين مراحل را طى نكردهام).
اى خواننده عزيز! تو به من كارى نداشته باش.
۱) مؤمنون، 2.
۲) تفسير صافى.
۳) انعام، 92؛ معارج، 34.
۴) نور، 37.
۵) جمعه، 9.
۶) اعراف، 31.
۷) معارج، 23.
۸) معارج، 34.
۹) اسراء، 79.
۱۰) فرقان، 64.
۱۱) مريم، 58.