کارکردهاي مسجد در جامعه اسلامي
به طور کلي در جامعه اسلامي مساجد مي توانند نقش مهم و گسترده اي را ايفا نمايند. در حالي که مي دانيم مسجد بهترين محل براي انجام امور اجتماعي مختلف است اما متأسفانه در جامعه کنوني اين نقش کمرنگ شده است.حال و هواي معنوي، همکاري و کمک خالصانه و بي چون و چراي مردم در مساجد را در کمتر جايي مي توان مشاهده نمود. نقش مسجد بايد پررنگ تراز حال حاضر باشد و به همه اقشار جامعه تعلق داشته باشد نه فقط قشر خاصي از مردم. جوانان مهمترين گروهي هستند که بايد به مساجد جذب شوند زيرا آنها هستند که قرار است آينده اين مملکت را بسازند و بسيار متفاوتند جواناني که به مسجد ميروند و در کارها و مشکلات به يکديگر کمک مي کنند با جواناني كه با حضور در مجالس بي فايده تنها وقت و انرژي جواني خود را هدر مي دهند.
مسجد مي تواند کارکرد هاي بسياري داشته باشد.که مهمترين آن عبارتند از؛
1. باخبرشدن از احوال يکديگر: در شرايطي که پيامک و اينترنت جاي ديدارها و با خبر شدن افراد از احوال يکديگر را گرفته به يک محيط نياز است تا افراد جامعه در آن جمع شوند، يکديگر را ببينند، از احوال هم باخبر شوند و به مشورت با يکديگر و کمک براي رفع مشکلات خود و محله و شهرشان بپردازند.
2.کارکرد سياسي:
مساجد از همان ابتدا کارکرد سياسي و مبارزاتي داشتند. مشاوره ها و مذاکراتي که براي جنگ ها اتفاق مي افتاد،جمع آوري سلاح، مذاکره سياسي و ديني بين قبايل مختلف در مسجد صورت مي گرفته است. امروزه نيز مسجد پايگاهي براي حفظ وحدت مسلمانان و کوشش آنها براي جلوگيري از توطئه هاي دشمنان است. در مسجد همه افراد بدون در نظر گرفتن سودهاي شخصي و منفعت کسب و کار دورهم جمع مي شوند و همين احساس يگانگي و وحدتي که در مسجد بهوجود مي آيد مانع به ثمر رسيدن توطئه هاي دشمن مي شود.
3.آموزش و تبليغات: مسجد کارکرد ديگري نيز دارد و آن آموزش و تبليغات است؛ بسياري از آموزش ها مي تواند در مسجد انجام شود چه آموزش احکام نماز و قرآن و وضو به کوچکترها باشد و چه آموزش مسائل تربيتي و حتي موضوعات علمي که بزرگترها به آنها احتياج دارند. مسجد تنها جايگاه جمع شدن افراد براي شنيدن روضه نيست. گاهي مي توان مردم را پاي سخنان يک روان شناس يا مدير موفق در مساجد نشاند. مگر تنها مراکز علمي مثل دانشگاه ها يا مراکز فرهنگي نظير فرهنگسراها و مراکز مشاوره هستند که براي آموزش يا پيدا کردن پاسخ پرسش هاي
خود بايد به آنها مراجعه کرد؟ آيا نمي توان برخي از شب ها از متخصصان علوم و حوزه هاي مختلف در مساجد دعوت کرد تا به مخاطبان مسجد آموزش دهند؟ اين کار همواره با صرف هزينه هاي گزاف همراه نيست چرا که در بسياري از مواقع در بين مسجدي ها چنين افرادي وجود دارند. استفاده از يک استاد علوم تربيتي، پزشک، معلم، مدير موفق و ... در مساجد نه تنها براي مسجدي ها بلکه براي آنهايي که در بسياري از مواقع ممکن است به مسجد نروند نيز مفيد است زيرا کم کم آنها را به مسجد کشانده و علاقهمند مي کند.
4. اشاعه فرهنگ ديني: بهترين راهکار براي اشاعه فرهنگ ديني استفاده از مسجد است بهعنوان مرکزي که محل تجمع تمام معارف ديني است و مي تواند در اين راستا مؤثر واقع شود.
5. بهکارگيري جوانان:
اگر مي خواهيم جوانان را که مهمترين سرمايه هاي انساني ما هستند بهجاي مجالس و پارتي ها به مسجد جذب کنيم بايد از خودشان استفاده نماييم زيرا جوانان به هم سن و سالان خودشان بيشتر جذب مي شوند تا افرادي با سن بالاتر.گاهي مي توان در مسجد ميدان را به جوانان داد و از آنها کمک گرفت درمواردي از قبيل؛ مباحث علمي، مداحي ها،
روضه خواني هاو....
6. برگزاري جشن ها و جلسات مهم: بايد به ياد داشته باشيم که مسجد جايگاه عزاداري نيست و مي توان جشنهايي را نيز با حفظ شأن مسجد در آن برگزار نمود. گاهي بهتر است که مسئولان
به جاي برگزاري جشن ها و مراسم کوچک و بزرگ در تالارهاي مجلل از يک مسجد مرتب و زيبا استفاده کنند.
7. نقش اقتصادي:
نقش اقتصادي مساجد نيز قابل توجه است. از صدر اسلام افراد نيازمند به مسجد مي رفتند و به آنها کمک مي شد. هم اکنون نيز صندوق هاي قرض الحسنه اي که در مساجد شکل گرفته اند و به مردم نيازمند از طريق آنها کمک مي شود يکي از مهمترين و بهترين کارکردهاي مسجد است. چرا که علاوه بر کمک به مسلمانان حس نوع دوستي و وحدت آنها را نيز بيشتر مي کند. از طرفي مردم با اعتماد کامل از اين صندوق ها وام دريافت مي کنند زيرا مي توانند بدون پرداخت مبلغي اضافي بهعنوان سود بدهي هاي خود را به مسجد پرداخت کنند.