ارتباط مسجد، قرآن و انسان
مسجد
مسجد از ريشه «سجد» به معناي پيشاني است. مسجد حالت متواضعانه را شامل ميشود و به اين محل نمازخانه ميگويند. مسجد محل عبادت مسلمانان و خانه خدا معرفي شده است و به علت اينکه سجده نمود کامل عبادت است، اين نام انتخاب شده است.
مسجد نردبان رشد معنوي
مسجد در اسلام مکاني مقدس و حائز اهميت است روايات بسياري درباره فضيلت رفت و آمد و نشستن در مسجد و خواندن نماز در آن به خصوص به جماعت وارد شده است. خداوند در آيه 29 سوره اعراف ميفرمايد: «و اقيموا وجوهکم عند کل مسجد و ادعوه مخلصين له الدين؛ و به سوي هر مسجدي رو کنيد و به عبادت بپردازيد و خالصانه در دين خود خدا را بخوانيد.
در حديثي از رسول اکرم(ص) آمده: المساجد سوق منالسواق الاخره قراها المغفره و تحضتها الجنه؛ مساجد بازاري از بازارهاي آخرت است از کساني که به آن وارد ميشوند با مغفرت پذيرايي ميشود و هديه آنان بهشت است.
امام صادق(ع) فرمودهاند: من مشي الي مسجد من مساجدالله فله بکل خطوه خطاها حتي يرجع الي منزله عشر حسنات و محي عنه عشر سيئات و رفع له عشر درجات؛ کسي که به سوي مسجد گام برميدارد بر هيچ خشک و تري پا نميگذارد مگر اينکه از زمين اول تا هفتم براي او تسبيح ميکنند.
با توجه به اين مطالب ترديدي باقي نميماند که مسجد تاثير بسزايي در ارتقاي معنوي انسان و رشد ايماني او دارد و موجب ثواب اخروي ميگردد.
نقش قرآن در رشد انسان
مسائل مطرح شده در قرآن را ميتوان در سه بخش خلاصه کرد:
1- آيات اعتقادي که به مسائل اعتقادي مثل توحيد، معاد، بيان صفات الهي، مسئله نبوت و... در قالب داستانهايي از انبياء، آيات عذاب و بشارت بهشت، استدلالات عقلي و سفارش به تفکر، ميپردازد.
2- آيات اخلاقي که در آنها از نحوه صحيح رفتار با والدين، همسايهها، روابط اخلاقي بين زن و شوهر، رابطه با فرزند، گناهان قلبي و صفات مؤمنان و از اموري از اين دست سخن به ميان آمده است.
3- آيات مربوط به احکام الهي و دستورات شرعي مثل نماز، روزه، زکات، حج، خريد و فروش، ازدواج و طلاق و... است.
هر کدام از اين سه بخش در تربيت و تکامل انسان موثر هستند؛ يعني يک انسان براي رسيدن به سعادت و رشد معنوي و کمال انساني به اعتقاد و جهانبيني صحيح، رفتار اخلاقي و ديني، و انجام اعمال عبادي نياز دارد.
انسان و قرآن در مسجد
مسجد به عنوان يک پايگاه عظيم اجتماعي، بايد در راستاي نهادينهسازي معارف قرآن در بين اقشار جامعه گامهاي بلندي بردارد. متوليان مسجد و امامجماعت ميتوانند در زمينه آشنايي نمازگزاران و نوجوانان و جوانان با آموزههاي قرآني برنامهريزي کرده، طرحها و برنامههاي مفيد و جذابي را اجرا نمايند. مهمترين اين برنامهها عبارتاند از:
- تشکيل کلاسهاي قرآن: اين کلاسها داراي تنوع زيادي هستند که روخواني، ترتيل، حفظ، قرائت، مفاهيم و تفسير را شامل ميشوند. اين کلاسها ميتوانند در گروه هاي مختلف سني و در سطوح مبتدي تا استادي براي خانمها و آقايان برگزار شوند و علاقهمندان ميتوانند در هر رشتهاي ثبتنام کنند.
آنچه که متوليان اين امر بايد به آن توجه داشته باشند اين است که در انتخاب اساتيد قرآن نهايت دقت را داشته باشند و ترجيحا معلمان آگاه و باسواد و متدين را براي اين امر گزينش نمايند.
- ايجاد کتابخانه و بانک نرمافزار: کتاب جويباري دائمي است که مدام تازههاي علمي رادر اختيار انسان قرار ميدهد. يکي از نيازهاي ضروري هر مسجدي، داشتن کتابخانهاي است که از نظر داشتن کتب ديني و قرآني غني باشد. همچنين به دليل گسترش دانشهاي ديجيتال، وجود يک بانک نرمافزار ضرورت دارد. دارا بودن چنين امکاناتي، زمينه اقبال و رويآوري اهل علم، به خصوص نسل جوان به مسجد و قرآن را فراهم مي آورد. اهميت اين مسئله بر هيچ انسان آگاهي پوشيده نيست.
- استفاده از روشهاي نوين آموزشي: درواقع اين بخش بيشتر در جهت آموزش قرآن به کودکان و نوجوانان است. روحيه شاد و حساس کودکان و نوجوانان نيازمند توجه ويژه و نحوه برخورد حساب شده است. کودکان دوست دارند در محيطي شاد و به دور از اجبار و سختي و همراه بازي کردن فرايند يادگيري را تجربه کنند. از اين رو شايسته است از روشهاي نوين آموزشي که همراه بازي و سرگرمي است استفاده شود.
- منبرهاي قرآني: منبر از صدر اسلام در مساجد وسيله ترويج معارف قرآن بوده است. برگزاري سخنرانيها و موعظههاي اخلاقي در مساجد و منبرها، نقش بسيار زيادي در ترويج آموزههاي قرآني دارد. علما و واعظان ميتوانند از طريق تفسير آيات قرآن و توصيههاي اخلاقي مردم را هر چه بيشتر با اين کتاب سراسر نور و معنويت آشنا سازند.
انسان موجودي است که داراي استعدادهاي بالقوه بيشماري است. اين ظرفيتها و استعدادها اگر درست هدايت شوند و رو به کمال انساني داشته باشند، ميتوانند انسان را به مقام خليفهاللهي نائل سازند. از اين رو خداوند متعال که هم خالق و هم پرورشدهند موجودات است، براي رسيدن انسان به کمال و قرب الهي برنامه مدوني را در قالب بيانات نوراني به پيامبر اکرم(ص) وحي فرمودند. اين کلمات نوراني که قرآن نام گرفتهاند، حاوي دستورات راهگشايي براي نيل به مقصود هستند. اسلام براي گسترش فرهنگ ناب خود، مسجد را عبادتگاه و مکاني براي اجتماع مسلمان و ترويج حقايق و معارف قرآن در نظر گرفته است. از اين مطلب چگونگي ارتباط مسجد، قرآن و انسان به خوبي شناخته ميشود.