تاثير راهبردي نماز جمعه در تحقق چشمانداز 20 ساله
با عزم جزم ائمه جمعه به عنوان سكانداران فكري و فرهنگي كشور صورت ميگيرد؛
در يك نگاه به سند چشمانداز بيست ساله ميتوان ايران اسلامي را كشوري كاملا توسعه يافته، مدرن و قدرت اول منطقه از حيث اقتصادي و علمي و... دانست. چراكه بسترهاي لازم جهت رسيدن به اهداف بلند اين چشمانداز واقعا مهيا و قابل دسترسي ميباشند. به بعضي از اين بسترها اجمالا اشاره ميگردد:
1- ضريب اول هوش و استعداد نيروي انساني خدادادي ايران اسلامي و پيشينه پيشرو در تمدن، علم و دانش در طول تاريخ توسط ايرانيان كه قدمت آن به چهار هزار سال قبل و بيشتر ميرسد.
2- تنوع و كثرت منابع و معادن عظيم انرژي و كانيهاي فلزي و غيرفلزي در روي زمين و زيرزمين.
3- تنوع آب و هوا و سرزمين (سرد و يخبندان و يخچالهاي دائمي تا هواي 50 درجه بالاي صفر جنوب، جنگل، كوه، بيابان و...)
4- ايجاد بنادر، سدها، پالايشگاهها و پتروشيميهاي عظيم و هزاران كيلومتر خط آهن و آزادراه و اتوبان، تاسيس صنايع مهم و مادر چون فولاد، آلومينيوم، مس، يو.سي.اف و نيز گسترش مراكز علمي و دانشگاهي كشور حتي در نقاط محروم.
5- از همه مهمتر داشتن مردمي قهرمان، مقاوم، سلحشور و با ايمان كه تا سر حد جان و مال براي رسيدن به آيندهاي درخشان و موفق پشت سر رهبر راست قامت خود چون كوه ايستادهاند و حوادث گوناگون دوران، آنان را از ميدان بيرون نبرده و نخواهد برد. فيالواقع همين مردم مسلمان و مجاهد هستند كه حاملان پرتوان انقلاب اسلامي بوده و فيروزي و پيروزي به دست آمده را به ارث خواهند گذاشت.
امام راحل عظيمالشان (ره) فرمود: نماز جمعه در راس همه امور است و نيز خلف صالح، رهبر فرزانه و فرزند روحالله مقام معظم رهبري (دام ظلهالعالي) فرمودند: مسئولان انقلاب در سراسر كشور ائمه جمعه هستند.
با عنايت به فرمايشات فوق و نيز رسالت عظيم فرهنگي و ديني ائمه جمعه كه برگرفته شده از نص قرآن كريم و روايات اهل بيت(ع) ميباشد «لعلماء ورثه الانبيا»، «انما يخشي الله من عباده العلماء» و نيز از باب اينكه علي(ع) ميفرمايد: «كن كالطبيب الرفيق الذي يدع الدواء بحيث ينفع- مانند طبيب دلسوزي باش كه دوايي را بر روي درد بگذارد كه درمانبخش باشد.»
بنابر آنچه ذكر شد رسالت ائمه جمعه و علما در محقق شدن اهداف چشمانداز بيست ساله از اهميت ويژه برخوردار است. زيرا: الف: فرهنگسازي و بسترسازي فرهنگي كه زيربنا و اساس هر توسعه، تمدن، مكتب و مذهب ميباشد توسط عالمان ژرفنگر و سختكوش در طول دوران تاريخ شكل گرفته و به سرمنزل مقصود رسيده است.
ب) عدالت به عنوان ركن ركين هر توسعه جامع و پايدار نياز به مروج، مدافع و نگهبان شجاع عالم دارد كه خود به زيور عدل آراسته باشد، و قطعا امامان عادل جمعه كه عدالت شرط استمرار امامت آنان است، اولي و اصلح بر حفظ و گسترش هوشيارانه عدالت ميباشند، اين در حالي است كه شيرازه اصلي چشمانداز بيست ساله برپايه عدالت طرح شده است.
ج) مشاركت عمومي امت مسلمان و مردم انقلابي به تناسب حرفه و فن آنان در فرآيندهاي چشمانداز يكي از ضروريات و بديهيات جهت عملي شدن اهداف مذكور است. هميشه در اسلام و سيره ائمه معصومين (ع) محور تكامل اجتماعي و اقتصادي و اداره امور در جميع شئون خود مومنين و امت اسلامي يعني مردم بودهاند يعني مردم حق مالكيت، حق توليد، حق اختراع، حق تجارت، صناعت، زراعت و فلاحت داشته و البته در نظام اسلامي «النبي با المومنين اولي بانفسهم» است اما مشاركت مردم در جميع امور تقدير معيشت، سعي و تلاش آنان در اين خصوص حتي يك دستور ضروري ديني است. دولت اسلامي به منزله راهنما، ناظر، مدير و قاضي جامعه اسلامي است. به همين جهت ائمه جمعه و علماي دين حفظهمالله تعالي براي امت و مردم اسلامي پدري مهربان، راهنمايي دانا و خطيبي توانا و راهبري هوشيار، امين، مجرب و مسئول هستند كه وظيفه آنان انتقال آموزههاي ديني همراه با مقررات حكومت ديني و تشويق و ترغيب عموم مردم به مسابقه و مشاركت در برنامههاي مدون حكومتي و پيشي گرفتن مومنين از همديگر در رسيدن به آرمانهاي دولت اسلامي است كه اساس اين موضوع مبتني بر آيه شريفه «تعاونوا عليالبر و التقوي» ميباشد.
و) وجدان كاري و انضباط اجتماعي يا به قول ديگر بهرهوري، كه هميشه مورد تصديق و تائيد اكيد دين مبين اسلام و ائمه هدي (ع) بوده است، يك اصل غيرقابل انكار و لازم در رسيدن به قلههاي تمدن و توسعه همهجانبه ميباشد.
«كلو و اشربوا ولا تسرفوا ان المبذرين كانوا اخوان الشياطين»، «فمن يعمل مثقال ذره خيرا يره و من يعمل مثقال ذره شرا يره»، «كلكم راع و كلكم مسئول عن رعيته»، «ان السمع و البصر و الفواد كل اولئك كان عنه مسئولا»
همه و همه بخشي از آيات و روايات فراواني ميباشد كه اهميت موضوع بهرهوري و درست كار كردن در مسير خير و حق تعالي را از مومنين در همه موضوعات روزمره و تكاليف و وظايف ديني، فردي و اجتماعي خواسته و به عنوان امر الهي بر بندگان خود فرض دانسته است.
راستي چرا كشوري كه خود را مفتخر به دين اسلام و مدعي عمل به قرآن دانسته، در مصرف بيرويه انرژي، دارو و دور ريختن سالانه چند ميليون تن نان خشك و دهها مورد ديگر رتبه اول و دوم جهان را دارد؟
براساس نقل كارشناسان در ادارات و سازمانها و نهادها از 8 ساعت كار اداري فقط 1 ساعت كار مفيد انجام ميشود و مابقي هدر ميرود.
امام علي (ع): «اضاعه الفرصه غصه»
اسراف و اتلاف وقت و عمر به عنوان خسارتي كه هرگز قابل جبران نميباشد در قرآن كريم توام با قسم به عصر يعني قسم به زمان، قسم به وقت تذكر داده شده است. معالاسف اين اتلاف وقت رواج فراوان يافته كه بخشي از آن جبري است يعني راه فراري از آن نيست مثل سيستم قرطاس بازي اداري، ترافيك، عدم خدمات جامع در دسترس و گسترده اداري و دهها و صدها موضوع ديگر. اما بسياري از اين هدر رفتن وقتها و عمر قابل جلوگيري و استفاده ميباشد.
عليهذا چه نهاد، سازمان و اشخاص حقيقي و حقوقي سزاوارتر و شايستهتر از نهاد و سازمان بزرگ ائمه جمعه و امامان جماعت و علماي دين در ترويج فرهنگ بهرهوري و تعميق و تبليغ وجدان كاري و انضباط در جامعه اسلامي ميباشد؟ در همين راستا رهبر معظم انقلاب حضرت آيتالله العظمي خامنهاي، در ديدار ائمه جمعه سراسر كشور در دهمين گردهمايي فرمودند: «نكته ديگر تشويق مردم به همكاري با دولت و با يكديگر و كمك به امور عمومي كشور و همان «وجدان كاري» است كه بر آن اصرار داشته و داريم.»
البته براي بهرهوري و ايجاد وجدان كاري و انضباط اجتماعي نياز به برنامه جامع از مهدكودك تا دانشگاه و محيط خانه و مراكز عمومي و نيز فعاليتهاي هنري، سينمايي تلويزيوني و رسانهاي وسيعي دارد كه امام جمعه ميتواند پرچمدار و در قالب شوراي فرهنگ عمومي كه زيرمجموعه شوراي عالي انقلاب فرهنگي است و امام جمعه مسئول شوراي فرهنگ عمومي در شهر و استان ميباشد محور بزرگي جهت تامين و ترويج اين سنت حسنه الهي باشد و حتما دولت اسلامي موظف به پشتيباني و هماهنگي با اين محوريت خواهد بود.
نماز جمعه بايستي در تحقق بخشيدن عيني و حقيقي چشمانداز 20 ساله ميهن اسلامي جهت ياري نمودن دولت اسلامي دو كار عمده بر دوش گيرد:
1- ايجاد نهضت نرمافزاري و توليد علم و دانش، درخصوص علوم انساني، مديريت اسلامي، تعاون اسلامي و فرهنگ آن، تبيين سيره ائمه هدي(ع) در توسعه معاش مسلمين و مومنين، تبيين و تعيين موضوعات تقدير معيشت، ترويج و حفظ وحدت جامعه اسلامي به عنوان رمز كليدي براي پيروزيهاي گوناگون كوچك و بزرگ، تبيين نقش معنويت و نيايش با خالق هستي در پيشبرد اهداف اقتصادي دولت اسلامي توسط كارگزاران اسلامي و دهها موضوع ديگر از جمله تاكيد اسلام و ائمه هدي (ع) بر فرهنگ ايجاد توليد و اشتغال و نهي آن بزرگواران از بيكاري و بيعاري و گوشهگيري (زهد غلط).
2- بهكارگيري تمامي امكانات سختافزاري نمازهاي جمعه و زيرمجموعههاي آن جهت مساعدت و تعاون مستقيم، بزرگترين و فراگيرترين نهاد ديني كشور با دولت اسلامي، استفاده از فضاي مصلاهاي بزرگ نماز جمعه و مجموعههاي جانبي.
همه ميدانيم امروزه در جهان از يك متر بنا هزاران استفاده مفيد فرهنگي، اقتصادي، علمي و... ميشود. جاي بسي تاسف و غصه است كه اين همه مكانهاي مناسب گسترده با امكانات سرمايش، گرمايش، صوتي، تصويري و مكان مناسب، فقط در روز جمعه آن هم براي چند ساعت يا بعضي اوقات استفاده ميشود. يعني ميلياردها تومان بلكه صدها ميليارد تومان ثروت مسلمين فقط براي چند ساعت يا چندين ساعت استفاده ميشود. آيا نميتوان با تعامل و تعاون با دستاندركاران دولت و حكومت اسلامي اعم از مجلس، قوه قضائيه، قوه مجريه، قواي مسلح، تشكلهاي ديني مردمي و مدارس ديني برنامه و راهكاري جهت تبديل كردن مصلاها و نيز مجموعههاي جانبي و حتي مساجد شهر به دانشگاهها و دانشكدههاي معارف اسلامي و ترويج دين مبين اسلام و آموزش عمومي جهت اقشار گوناگون با فواصل مختلف درخصوص حذف رسوم غلط و خرافات، كجانديشي، و نيز آموزش حرف و فنون مطابق با شأن مصلاها و مساجد به جوانان و نوجوانان و همچنين محلي به عنوان كارگاههاي علمي و تجربي و توجيه عموم جامعه به جميع مسائل ضروري و موردنياز، انديشيد؟ مگر سيره رسول خدا(ص) غير از اين بوده است؟ آيا رسول خدا(ص) كاخ ملاقات، كاخ قضا، كاخ اجتماعات و ديدارهاي عمومي داشت؟ به جز زندگي شخصي خانوادگي حضرت رسول خدا(ص) اكثر و عمده فعاليتهاي نوراني، اجتماعي، سياسي و حتي راهبردهاي اقتصادي، تعليم و تربيت و نهايتا دانشگاه جامع آن بزرگوار(ص) مسجد بود.
مدارس علميه برادران و خواهران كه نوعا با مديريت و هماهنگي امامان جمعه دامت تائيداتهم در شهرستانها اداره و هدايت ميشود بهترين ابزار فكري و فرهنگي براي رشد و تعالي كل جامعه ميباشد.
در حكومت اسلامي نبايستي تعليم و تربيت فقط به گروه خاصي از جوانان عزيز به عنوان «طلبه» در مدارس علميه خواهران و برادران تعلق گيرد. حوزههاي علميه و مدارس آنان بنابر فرمايش شريف رسول خاتم حضرت محمد
مصطفي (ص): «طلب العلم فريضه علي كل مسلم و مسلمه» ميبايستي حوزه معارف اسلامي و احكام براي بازاريان، كسبه، پزشكان، مهندسين، تجار، كشاورزان، كارگران، هنرمندان و... اعم از زن و مرد باشد.
مكانهاي مناسب و ساعات خاصي را براي هر گروه اعلام نمايند تا همه فيض ببرند، چه اشكالي دارد؟ مسائلي از قبيل آموزشهاي بهداشتي، مثل مبارزه با سل، وبا، ايدز، افسردگي روحي و... نيز آموزههاي امنيتي، نحوه مبارزه با كلاهبرداران حرفهاي، دغلبازان و مال مردمخوران به ظاهر مسلمان و همچنين راه مبارزه با به دام انداختن جوانان پاك اين مرز و بوم توسط شيادان با شگردهاي پيچيده در ورطههاي شهوات كثيف، قرصهاي روانگردان اكس، پارتي شبانه، اعتياد، قاچاق و... در فضاي بلااستفاده مصلاها و مساجد و مدارس علميه تعليم، آموزش و برنامهريزي گردد.
و) دولتهاي شكل گرفته پس از انقلاب اسلامي با توجه به ويژگيهاي مثبت فراوان با يك ايراد و عيب بزرگي توام شده كه اين ضعف و اشكال اساسي نه اينكه در دولتها براي آن چاره اساسي انديشيده نشده بلكه به دولت بعدي به ارث رسيده و به آن منتقل شده است، نه اينكه كسي به فكر نبوده بلكه عملا راهكاري براي آن به طور جدي و موثر ديده نشده و آن ايراد بزرگ بودجهسوز و بودجهخور عبارت است از: حجيم بودن دولت به طوري كه صددرصد درآمد ملي هشتاد درصد درآمد و بودجه مملكت در خود دولت هضم يا صرف هزينه حقوق و هزينههاي جاري دولت و شركتهاي بيشمار ضررده كم خاصيت و وابسته به زيرمجموعههاي دولت ميگردد.
يكي از ادارات كل راه و ترابري يكي از استانهاي محروم چند سال قبل بالاي چند هزار پرسنل داشت. اين در حالي است كه در ژاپن كل وزارت راه و ترابري بيش از 800 نفر كارمند ندارد. كارها دست بخش خصوصي است و آن وزارتخانه هدايت، برنامهريزي و نظارت شديد بر پروژهها دارد.
واقعا اگر دولت فعلي، بحق عدالت را، محور شعار و دستورالعمل قوه مجريه قرار داده است جا دارد جلوي هدر رفتن بيتالمال مسلمين را از سرچشمه خود دولت بگيرد و دولت را حقيقتا و عملا كوچك كند و در يك جهاد بزرگ، تمامي شركتهاي دولتي را مفت و مجاني به ملت بدهد، نه به ويژهخواران (البته با تصويب مجلس شوراي اسلامي) و خدا را هم شكر كند، حتي اگر چيزي روي اين سهام بگذارد و به ملت يعني ايثارگران، فرهنگيان، كارگران و... بدهد باز دولت سود خوبي برده، زيرا كه در بخش خصوصي ضرر ديگر به دولت وارد نيست چون بخش خصوصي است حتما سوددهي ميكند. علاوه بر رقابت و رشد كيفيت محصولات، اشتغال سالم و دائم را نيز به ارمغان خواهد آورد و خزانه مملكت را پر از ماليات بر درآمد خواهد نمود. در حالي كه اكثر شركتهاي دولتي از بودجه نفت ارتزاق ميكنند و يك ريال هم نه عوارض و نه ماليات به خزانه پرداخت نمينمايند. اين در حالي است كه وقتي دو آلمان متحد شدند دولت متحد آلمان اعلام كرد تمامي كارخانههاي مستقر در آلمان شرقي بلاعوض براي مردم است. تازه نزديك به 400 ميليارد مارك هم به آنان وام كم بهره جهت نوسازي و راهاندازي صنايع آلمان شرقي اعطا نمود.
اين مطالب را متذكر شدم تا به اين نتيجه دست يابيم كه؛ 1- فرهنگ وقف كه از اهميت زيادي در اسلام برخوردار است ميبايستي توسط علماي دين و ائمه جمعه بسيار تقويت و احيا گردد تا بسياري از هزينههاي دانشجويان، بيمارستانها، مدارس شبانهروزي، مسكن جوانان و تحت پوششيهاي بهزيستي و كميته امداد، پاركها، خيابانها و ايجاد فضاي سبز از دوش دولت اسلامي برداشته شود تا علاوه بر اجر اخروي جهت واقفين، مبارزه جدي با زراندوزي و اندوختنهاي بيمورد و بيجهت فراوان جهت ورثه به عمل آمده باشد.
2- احياي جدي زكات توسط علما و ائمه جمعه كه يكي از واجبات مهم اسلام است ميتواند فشار مالي سنگين بر دولت را نيز به شدت كاهش دهد. (يادمان نرود چند ده برابر دولت، نزد ملت نقدينگي و سرمايه وجود دارد.)
3- يكي از امور موثري كه ميتواند دولت اسلامي را موفق به رسيدن به چشمانداز بيست ساله نمايد حذف بهره و ربا از سيستم بانكي و آحاد مردم جامعه است. حقيقتا ربا، موريانهاي است كه ذره ذره ستون اصلي خيمه جامعه و نهايتا فرهنگ ديني را ميخورد. ربا و نزول، فيالواقع جنگ با خداست و به سبب گسترش آن، رحمت الهي كمكم از جامعه قطع و عذابهايي از نوع آخرالزمان، نه عذابهاي اقوام گذشته نازل و هويدا ميشود. در اين راستا علماي بزرگوار و ائمه جمعه فداكار علاوه بر نقش الهي امر به معروف و نهي از منكر ميتوانند جامعه را از اين سم مهلك ربا با هماهنگي سراسري خلاصي بخشند.
وجود هزاران زنداني چك و بيسرپرست شدن هزاران زوجه جوان و غيرجوان به علت عدم توانايي صاحبان چك در پرداخت نزول در نزولها ميباشد.
4- بانيان خير با هدايت و دلسوزي ائمه جمعه و روحانيت با ورع شيعه ميتوانند در بسياري از پروژههاي توليدي، رفاهي، خدماتي، قرضالحسنه، بهداشتي و درمانگاهي و دهها موضوع لازم ديگر به دولت اسلامي در تحقق بخشيدن اهداف چشمانداز جامعه بيست ساله كمك موثر نمايند و به جاي اينكه صاحبان سرمايه، پولهاي خود را نزد بانكهاي خارجي و يا دلالي در بازار ارز و سكه و خريد و فروش برج و خودرو و... سرمايهگذاري نمايند، با تشويق و تذكر بسياري از آنها را كه از متدينين و دلسوزان هستند به سرمايهگذاري بلاعوض و يا ميتوان حتي با سود حلال در توليد و امور لازم ديگر ترغيب نمود.
ز) در آخر بهترين راهكار ممكن جهت كمك مستقيم به برنامههاي دولت اسلامي و عملي شدن چشمانداز 20 ساله جمهوري اسلامي ايران در هر شهر و منطقه عبارت است از: 1- تشكيل كميسيون و يا كميتههاي تخصصي در راستاي شناختن پتانسيلها و استعدادهاي طبيعي و خدادادي هر منطقه 2- ارائه راهكارهاي جامع جهت بهره بردن از تمامي استعدادهاي گوناگون موجود اعم از اقتصادي، تفريحي، زيارتي، اجتماعي، منابع، معادن، نيروي انساني تحصيلكرده مومن و انقلابي و نيز حل مشكلات گوناگون آن منطقه. 3- گرفتن جلسات منطقهاي و شهرهاي همجوار (كه يك حوزه انتخاباتي مجلس دارند) جهت وحدت رويه، كمك به همديگر و استفاده واحد از امكانات موجود در شهرهاي مجاور هم، پيگيري نمودن مصوبات كميسيونها و كميتههاي تخصصي مثلا كميسيون اشتغال منطقه يا كميسيون جوانان تحصيلكرده بيكار و جوياي كار. كميسيون ازدواج و كمك به زوجهاي جوان، كميسيون اقتصادي منطقه و... لازم به ذكر است اين كميسيونها ميبايستي از نخبگان دلسوز منطفه باشند و ميتوانند از كارشناسان فرامنطقهاي نيز استفاده نمايند.
موفقيت راهبردي نماز جمعه در اجرا و محقق شدن مفاد ارزشمند چشمانداز 20 ساله جمهوري اسلامي در هر منطقه و نهايتا در سطح كلان كشور چند موضوع را اقتضا مينمايد: 1-همت بلند، عزم جزم راسخ و انديشمندانه امامان جمعه به عنوان سكانداران امور فكري و فرهنگي، ديني و اجتماعي در هر منطقه 2- به جاي شعار منحرفين در دوران گذشته كه ميگفتند فشار از پايين و چانه زدن از بالا، نهاد نماز جمعه، كار، فعاليت، خلاقيت، رهبريت هماهنگي بين همه نيروهاي ارزشي و اصولگرا و نيز هماهنگي فيمابين همه نهادها و ارگانها و ادارات از پايين، حمايت و تشويق مسئولين از بالا.
رسالت : حجتالاسلام سيد يدالله شيرمردي - رئيس ستاد نماز جمعه تهران